سنگ ريزه اى را با دانه گندم به دست مى گيريم و هر دو را در زير خاك پنهان مى سازيم. پس از چند روزى، مشاهده مى كنيم كه دانه گندم سر از زمين بلند كرده و در حال رشد و نمو مى باشد. ولى آن سنگ ريزه در دل خاك پنهان شده و از جاى خود تكان نخورده است. در صورتى كه هر دو از شرايط يكسان برخوردار بوده اند.

انسان از اين دو حالت مختلف، پى مى برد كه دانه گندم حائز قوه و شايستگى خاصى است كه مى تواند در شرايط مساعدى دانه را به حركت در آورده و آن را به كمال ويژه اى برساند، در حالى كه سنگ ريزه، فاقد چنين نيرو و شايستگى است، و در هيچ شرطى، قدرت بر حركت و تحول درونى ندارد.

با توجه به اين مثال و مثال هاى ديگر مى توان حركت را چنين توصيف كرد: حركت، خروج تدريجى قوه ها، و نيروها، به سوى فعليت ها و كمال هاست به گونه اى كه توان ها شدن ها گردند.[١]

تعريف حركت به شكل ياد شده در بالا، تمام اقسام حركت ها را اعم از حركت هاى عرضى يا جوهرى در برمى گيرد، حتى در مورد حركت يك جسم از نقطه اى به نقطه ديگر مانند حركت انسان از خانه به

[١] در فلسفه اسلامى به پيروى از اين حقيقت حركت چنين تعريف شده است: «خروج الشىء من القوة الى الفعل على سبيل التدريج».