مثلا هرگاه بگوييم آفتاب درآمد صحيح است كه فوراً بگوييم پس هو روشن است، زيرا ميان آن دو ضرورت و ملازمه و به اصطلاح بايدى وجود دارد ولى هرگاه به دنبال جمله نخست بگوييم شكر شيرين است جز مسخره چيزى نخواهد بود، زيرا كوچك ترين ارتباطى ميان طلوع آفتاب و شيرينى شكر وجود ندارد و جريان بسان مضمون شعر معروفى خواهد بود كه مى گويد:

گنه كرد در بلخ آهنگرى *** به شوشتر زدند گردن مسكرى

و يا شاعر ديگرى كه مى گويد:

درختى در نهاوند سر بريدند *** كه از بوى دلاويز تو مستم

روى اين بيان هرگز نمى توان از وجود تضاد و جدال آنتى تز با تز نتيجه گرفت و گفت ماهم بايد مبارزه كنيم و به عبارت ديگر به خاطر اين كه در توصيف هاى خود از طبيعت جنگ و جدال مشاهده مى كنيم تصور كنيم، كه بايد آن را در جامعه نيز تجويز كرد يك چنين نتيجه گيرى غلط است بلكه بايد مبارزه خود را با دليل منطقى اعم از عقلى و شرعى توجيه كنيم.

خلاصه ميان جهان بينى و شناخت وظايف، يك رشته استدلال هاى عقلى و دستورهاى آسمانى بايد دخالت كنند تا نحوه تكاليف و وظايف را روشن كنند از اين جهت، ميان جهان بينى و ايدئولوژى، عقل و شرح قرار دارند و آن دو را به هم پيوند مى دهند، حتى پس از شناخت خدا عقل است كه مى گويد بايد او را پرستش كرد، و پس از شناخت دشمن، خرد است كه مى گويد براى حفظ سعادت