اگر علاقه به جاه و مقام با عدالت جويى و نوع دوستى تعديل نگردد مقام در نظر او بتى مى گردد كه همه چيز خود را فداى چنين بت مى سازد هم چنين است ديگر تمايلات مادى و معنوى او.

از اين بيان روشن مى گردد كه:

اولا: تكامل انسان براساس زنجيرى طولى تك پايه اى استوار نيست، بلكه تكامل او براساس تلاقى ها و تركيب ها و توليدها استوار است. از تلافى قواى نفسانى و عقلانى، تركيبى به وجود مى آيد و در نتيجه، نوزاد جديدى به نام انسان معتدل ديده به جهان مى گشايد نه اين كه در يك فرد از درون نوع قواى همسان، قواى ضد مى پرورد و مسير تكامل را مى پيمايد. بلكه هر دو نوع قوا، از روز نخست در جسم و روانش لانه گزيده است و ما بايد از تلاقى اين قوه ها، در انتظار تركيب، آن گاه تولد جديدى باشيم.

ثانياً: مسئله تز و آنتى تز را بايد در موردى پياده كرد كه «تز» منهاى آنتى تز، تمام شخصيت مورد تكامل را تشكيل دهد آن گاه با بروز آنتى تز، شخصيت نخست نفى گردد و در نتيجه شخصيت ديگرى بروز كند و اين حقيقت كه در مورد افراد انسان كه هر يك از قواى متخاصم، نيمى از عناصر شخصيت او را تشكيل مى دهند امكان پذير نيست اگر مثلث هگل صورت ظاهرى داشته باشد، مى تواند در تكامل جامعه آن هم به شكل ديگر به صورت كنش و واكنش ـ كه بعداً توضيح مى دهيم ـ صادق باشد. از اين جهت لازم است تكامل جامعه را بررسى كنيم.