اكنون به روشنى خواهيد ديد كه يك واحد حقيقى هرگز دچار نوسان هايى كه هگل مدعى آن است، نمى گردد بلكه قواى متخالف هر كدام نيمى از شخصيت واحد حقيقى را تشكيل مى دهند و نيمى ديگر شخصيت، برعهده قواى متخالف ديگر است.

ما از ميان واحدهاى حقيقى از نبات و جاندار تنها انسان را در نظر مى گيريم كه از او شناخت بيشترى داريم هرگز تكامل روحى و روانى يك فرد، براساس تز تك پايه اى، كه از درون آن ضدى برخيزد، و سرانجام با نفى اولى تركيب كامل ترى به وجود آيد، و پيوسته اين كار تا بى نهايت پيش رود، استوار نيست. بلكه او از روز نخست با يك رشته قواى متخالف و متضاد كه هر كدام در حيات انسانى ضرورى و لازم است، ديده به جهان مى گشايد و اين قواى متضاد را قواى مادى و معنوى، قواى نفسانى و عقلانى مى ناميم و عمليات هر يك از افراد اين دو نوع قوا، بدون ديگرى كمال آفرين و انسان ساز نيست، و انسان واقعى در صورتى تحقق مى پذيرد كه هر كدام از اين دو نوع قوا، به تكميل ديگرى پرداخته و از مرز يكديگر تجاوز نكرده و در تشكيل واقعيت انسان به همكارى برخيزند و همديگر را پاسخ بگويند.

بنابراين، هر فردى از افراد انسان كه فقط از زاويه قواى همسان، (منهاى قواى متضاد) مورد بررسى قرار گيرد، شخصيت كامل ندارد كه بتوان روى آن حساب كرد و روى آن مثلث هگل را پياده كرد. به عبارت ديگر: مطالعه و بررسى هر پديده اى در محدوده قواى پيراسته از قواى متخالف و متضاد، مطالعه نيمى از شخصيت اوست و شخصيت او،