پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٤٨ - ١- ارزش خرد در ميزان قرآن

در دوّمين آيه، با اشاره به نشانه‌هاى خدا، در آفرينش آسمان‌ها و زمين و آمد و شد شب و روز مى‌گويد: درك اين آيات، براى‌ «اولواالالباب» ميّسر است، و چنان‌كه در تفسير مفردات آيه گفتيم «اولوالالباب» انديشمندانى هستند كه فكر و عقلشان به مرحله خلوص رسيده و از شوائب اوهام پاك شده، آنها هستند كه از دقايق نظام آفرينش آگاه مى‌شوند، و در ماوراى آن، جمال دل آراى خدا را مى‌بينند، و اين خود اهميّت عقل و خرد را در طريق شناخت حق روشن مى‌سازد.

در سوّمين آيه‌ پس از اشاره به خارج شدن انسان از شكم مادر، در حالى كه هيچ نمى‌دانست، ابزار شناخت و معرفت را، شرح مى‌دهد، نخست سمع (نيروى شنوايى) كه با آن «علوم نقلى» و تجارب ديگران را مى‌شنود، سپس نيروى «بينايى» كه با آن «امور حسّى» و قابل مشاهده را در پهنه جهان درك مى كند و سپس «افئده» (دل ها و خردها) كه با آن واقعيات ماوراى حس را ادراك مى‌نمايد، و چنان‌كه گفتيم «فؤاد» عقل بر افروخته و پخته است، و مفهومى والاتر از «عقل» دارد.

در آيه چهارم، پس از اشاره به سرنوشت اقوام نيرومندى كه قبل از اين در كره خاكى زندگى داشتند و بر اثر طغيانگرى و فساد نابود شدند، و راهى براى فرار پيدا نكردند، مى‌فرمايد: «سرنوشت آنها باعث تذكّر و بيدارى است، براى آنها كه قلب (عقل) دارند و گوش شنوا»!

در پنجمين آيه، پس از اشاره به زنده شدن زمين هاى مرده و روييدن گياهانى كه غذاى انسان ها و چارپايان را كه در اختيار انسان است تشكيل مى دهد مى‌فرمايد: «در اينها نشانه‌هاى خدا براى صاحبان «نُهى» است و چنان كه گفتيم‌