پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٥٢ - گر تو را از غيب چشمى باز شد!

نقل شده كه نشان مى‌دهد خداوند پرده‌ها را كنار زد، و ملكوت آسمان يعنى اسرار قدرت و حاكميت خود را بر سراسر عالم هستى به ابراهيم نشان داد. [١]

* در دوّمين آيه‌ پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم را مخاطب ساخته و بعد از ذكر دستور «زكات و صدقات و توبه» مى‌فرمايد: «به مؤمنان بگو: عمل كنيد كه خدا و رسول او و مؤمنان اعمال شما را مى‌بينند».

بدون شك مراد از مشاهده اعمال از سوى خداوند مشاهده همه اعمال انسان‌ها است، اعم از آنچه از نيك و بد در حضور جمع انجام مى‌دهند و يا در پنهانى، به همين دليل بايد (به خاطر اتحاد سياق) مشاهده پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم نيز همين گونه بوده باشد، چرا كه آيه مطلق است و هيچ‌گونه قيد و شرطى در آن نيست، و اما منظور از «مؤمنان» با توجه به قراين مختلف همان جانشينان معصوم پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم است (نه همه مؤمنان).

و با توجه به اين‌كه با مشاهده حسى، يا دلايل عقلى، نمى‌توان از همه اعمال انسان‌ها آگاه شد اين نيز بيانگر اين حقيقت است كه پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم و امامان عليهم السلام درك و ديد ديگرى دارند كه اعمال مؤمنان را از نيك و بد مشاهده مى‌كنند.

و اين‌كه «فخر رازى» در تفسير خود مى‌گويد: منظور همه مؤمنان است، و بعد گرفتار اين مشكل مى‌شود كه همه مؤمنان از اعمال نيك و بد يكديگر آگاه نمى‌گردند، سپس در پاسخ مى‌گويد: منظور اين است كه خبرش به آنها مى‌رسد، تكلفى است بى‌حاصل، و توجيهى است كاملًا برخلاف ظاهر.

به علاوه روايات فراوانى از ائمه اهل بيت عليهم السلام در ذيل اين آيه نقل شده است كه همگى نشان مى‌دهد اعمال بندگان هر صبحگاهان (يا بدون ذكر صبحگاهان) بر پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم و امامان معصوم عليه السلام عرضه مى‌شود، و آنها اين اعمال را مى‌بينند، اگر معصيت باشد ناراحت مى‌شوند (و اگر اطاعت باشد خوشحال‌

[١]. درالمنثور، جلد ٣، صفحه ٢٤.