پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٥٦ - گر تو را از غيب چشمى باز شد!

قرآن در پاسخ اين سئوال مى‌گويد: آن روز كه فرشتگان را مى‌بينند ديگر كار از كار گذشته، و در چنگال عذاب و مجازات الهى گرفتار شده‌اند، و در آن روز بشارتى براى مجرمان نخواهد بود.

در اين‌كه منظور از آن روز كدام روز است؟ در ميان مفسّران دو عقيده وجود دارد: جمعى آن را اشاره به روز قيامت مى‌دانند كه انسان‌ها فرشتگان را مشاهده مى‌كنند، ولى بعضى ديگر با توجه به آياتى كه درباره «فرشتگان قبض ارواح» سخن مى‌گويد از جمله اين آيه كه مى‌فرمايد: «وَلَوْ تَرَى‌ اذِ الظَّالِمُوْنَ فِى غَمَراتِ الْمَوْتِ وَالْمَلائِكَةُ بَاسِطُوا أَيْدِيْهِمْ أَخْرِجُوا أَنْفُسَكُمْ؛ اگر ظالمان را ببينى هنگامى كه در امواج مرگ قرار گرفته‌اند و فرشتگان دست‌هاى خود را گشوده و به آنها مى‌گويند جان خود را بيرون كنيد» (انعام/ ٩٣) معتقدند كه منظور مشاهده فرشتگان در لحظه جان دادن، يا بعد از مردن و قبل از روز قيامت است.

اين عقيده از ابن عباس مفسّر معروف نقل شده است. [١]

در حديثى از امام باقر عليه السلام مى‌خوانيم: هنگامى كه جان به گلوى كفار مى‌رسد فرشتگان به صورت و پشت آنها مى‌زنند و مى‌گويند: جان‌هاى خود را خارج كنيد .. و اين است معناى آيه‌ «يَوْمَ الْمَلائكَةَ لا بُشْرَى‌ يَوْمَئذٍ لِلْمُجْرِمِيْنَ» [٢]

مطابق اين تفسير، در آستانه مرگ پرده‌ها از مقابل چشمان انسان كنار مى‌رود و فرشتگان خدا را مى‌بيند و حالت كشف و شهودى به او دست مى‌دهد.

* ششمين آيه‌ مربوط به جنگ «بدر» است كه شيطان در آن روز اعمال مشركان را در برابر چشمان آنها زينت مى‌داد، تا به كارهاى خود اميدوار و دلگرم و خوش بين باشند.

از سوى ديگر سپاه مشركان، قريش با جمعيت و نيروى كافى (در حدود چند برابر مسلمانان) در مقابل صفوف مسلمين ايستاده بودند، و شيطان پيوسته آنها

[١]. تفسير كبير فخر رازى، جلد ٢٤، صفحه ٧٠.

[٢]. تفسير برهان، جلد ٣، صفحه ١٥٨، حديث ١.