پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٤٧ - ١- ارزش خرد در ميزان قرآن

يعنى درك عميق حقايق، و از آن نيز فراتر مرحله‌ «بصيرت» يعنى بينش عميق است.

و اين است معناى فصاحت و بلاغت!

تفسير و جمع‌بندى آيات‌

١- ارزش خرد در ميزان قرآن‌

نخستين آيه‌ مورد بحث، هدف از نزول آيات الهى را تعقل و انديشه مردم ذكر مى‌كند و با تعبير به‌ «لعلّ» كه در اين‌گونه موارد براى بيان هدف است اين حقيقت را آشكار مى‌سازد.

بعضى ديگر از آيات قرآن، مطلب را از اين فراتر برده و با لحن سرزنش بارى مردم را به خاطر عدم تفكر و تعقّل، مورد مؤاخذه قرار داده، مى‌گويد: «افلا تَعقلونَ». [١]

و در آيات ديگرى، همين معنا را به صورت جمله شرطيه ذكر كرده، مى‌فرمايد:

«قَدْ بَيَّنَا لَكُمُ الآيَاتِ إِنْ كُنْتُم تَعْقِلُونَ؛ ما آيات را براى شما تبيين كرديم اگر تعقل كنيد». [٢]

اين سه تعبير مختلف‌ (لعلكم تعقلون- افلا تعقلون- انْ كُنتم تعقلون) به وضوح اين حقيقت را روشن مى‌سازد، كه خداوند، نيروى تعقل را در اختيار انسان نهاده كه براى درك واقعيت‌ها از آن استفاده كند، و اگر نكند در خور ملامت و توبيخ است.

[١]. آل‌عمران، ٦٥، انعام ٣٢، يونس ١٦، هود ٥١، يوسف ١٠٩، انبيا ١٠ و ٦٧، مؤمنون ٨٠، قصص ٦٠، صافات ١٣٨.

[٢]. آل‌عمران، ١١٨.