پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٠٧ - * چگونه باطل را تزيين و انسان را چشمبندى مىكنند؟

است. [١]

هركدام از اين تفسيرهاى سه گانه، مورد قبول باشد (و يا همه آنها، چون منافاتى در ميان آنها نيست) گواه بر مقصود ماست، كه تزيينات شيطانى، حجابى بر عقل و فكر انسان مى‌شود.

در چهارمين آيه، به صورت يك حكم كلى، سرنوشت كسى را كه از ياد خدا، روى گردان مى‌شود بازگو مى‌كند و مى‌فرمايد: «ما شيطان را بر او مسلط مى‌سازيم كه پيوسته همنشين او باشد، و اين شياطين به اغفال و اغواى او مى‌پردازند، و با اين‌كه گمراه است خيال مى‌كند در مسير هدايت گام بر مى‌دارد و به اين ترتيب، راه معرفت و شناخت را بر او مى‌بندند».

مفسران و ارباب لغت براى جمله‌ «يَعْشُ» دو معنا ذكر كرده‌اند: بعضى گفته‌اند از ماده‌ «عَشَى‌» به معناى تاريكى خاصى است كه در چشم پيدا مى‌شود، و بر اثر آن، چشم بينايى خود را از دست مى‌دهد يا شبكور مى‌شود، لذا «عشوآء» به شترى گفته مى‌شود كه پيش روى خود را نمى‌بيند و به هنگام راه رفتن، پيوسته اشتباه مى‌كند (خطب عشوآء نيز اشاره به همين است) و «اعشى» به كسى مى‌گويند كه نابينا يا شبكور است.

بنابراين معناى آيه شريفه اين است كسى كه آيات الهى را با چشم خود در جهان آفرينش نبيند و از زبان پيامبران الهى نشنود گرفتار دام شيطان و تسويلات او مى‌گردد.

بعضى ديگر آن را از ماده‌ «عَشْو» (بر وزن نَشْو) دانسته‌اند كه وقتى با «الى» ذكر مى‌شود به معناى هدايت يافتن، با چشمانى ضعيف است، و هنگامى كه با «عن»

[١]. تفسير فخر رازى، جلد ٢٥، صفحه ٦٦.