پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٩٨ - ٣٩- جهل عامل مصايب اجتماعى و ندامتها است

دستور مى‌دهد ماده گاوى را ذبح كنيد، گفتند: آيا ما را مسخره مى‌كنى؟

موسى گفت: به خدا پناه مى‌برم از اين‌كه از جاهلان باشم»! (بقره ٦٧)

اين آيه مربوط به ماجراى قتلى است كه در بنى‌اسرائيل اتفاق افتاد، و چون قاتل شناخته نشد، و مى‌رفت كه منشأ درگيرى‌هاى عظيمى ميان قبائل بنى‌اسرائيل گردد، دستورى از سوى خداوند رسيد كه ماده گاوى را ذبح كنند، و قسمتى از بدن آن را به بدن مقتول زنند تا به سخن آيد، و قاتل خود را معرفى كند.

از آن‌جا كه اين امر بسيار عجيب و اعجازآميزى بود بنى‌اسرائيل در آغاز با تعجب از موسى پرسيدند: آيا تو ما را مسخره مى‌كنى؟!

موسى عليه السلام در پاسخ گفت: من پناه به خدا مى‌برم از اين‌كه از جاهلان باشم، يعنى استهزا نشانه جهل و نادانى است و دليل بر خود برتربينى و كبر و غرور است، اين‌گونه افراد براى تحقير ديگران آنها را مسخره مى‌كنند و مى‌دانيم تكبر و خود برتربينى نيز از جهل و نادانى سرچشمه مى‌گيرد حتى گاهى بسيارى از جاهلان، دانايان را به باد استهزا مى‌گيرند. [١]

٣٩- جهل عامل مصايب اجتماعى و ندامت‌ها است‌

* يا ايُها الَّذينَ امَنُوا انْ جائَكُمْ فاسِقٌ بنباً فَتَبَيَّنوا انْ تُصِيبُوا قَوْماً بِجَهالَةٍ فَتُصْبِحُوا عَلى‌ ما فَعَلتُمْ نادِمينَ:

«اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد! اگر شخص فاسقى براى شما خبرى بياوريد درباره آن تحقيق كنيد، مبادا به سبب نادانى آسيب و مصيبتى به قومى برسانيد و از كرده خود نادم شويد» (حجرات ٦)

اين آيه به عنوان يك اصل اساسى به مسلمانان دستور مى‌دهد كه در قبول اخبار به وثاقت را وى توجه كنند، و اگر خبرى از شخص فاسق و غير قابل اعتمادى‌

[١]. اميرمؤمنان عليه السلام فرمود: «الْعُلماءُ غُرباءٌ لِكِثره الْجهالَ بَينهم؛ دانشمندان غريبند چون جاهلان در ميان آنها فراوانند» (بحارالانوار، جلد ٧٨، صفحه ٨١).