قاعده لاضرر، ترجمه القواعد الفقهية - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٨٢ - مقدّمه اوّل وجود قيد «فى الإسلام»

طرق صحيحه اثبات شده است تا بتوان به آن اعتماد كرد، و اگر معنايى از آن استفاده شد مطابق آن حكم كرد، يا نه؟

پاسخ اين است كه، آن‌چه بعد از تأمل دقيق در أسناد اين روايات ظاهر مى‌شود، اين است كه وجود عبارت «فى الاسلام» به دنبال حديث «لا ضرر و لا ضرار» ثابت نيست؛ زيرا از ميان روايات، آن‌هايى كه اين عبارت را در پى داشت، موارد زير بود:

١. مرسله صدوق‌ [١]؛

٢. مرسله ابن اثير [٢]؛

٣. مرسله طريحى‌ [٣]؛ در ماده «ضرر»، ذيل حديث شفعه؛ [٤] ٤. در كلام شيخ، در «الخلاف» [٥]، در مسئله ١٤ از كتاب شفعه؛ [٦] ٥. در كلام علّامه، در «تذكرة» [٧]، در مسئله ١، از خيار غبن.

[١]. من لا يحضره الفقيه، ج ٣، ص ٧٧، ح ٣٣٦٩، باب الشفعة.

[٢]. النهايه فى غريب الحديث و الاثر، ج ٣، ص ١٧٢.

[٣]. مجمع البحرين، ج ٣، ص ٢٨٣، باب ما أوّله الضاد.

[٤]. كه البته به نظر مى رسد سهو قلم از جانب ايشان باشد؛ زيرا حديث شفعه در جوامع روايى ما آمده، و عبارت «فى الاسلام» را ندارد؛ و شك نيست كه مرحوم طريحى نيز حديث را از اين مجامع نقل كرده است.

[٥]. الخلاف، ج ٣، ص ٤٤٠.

[٦]. اين در حالى است كه خود ايشان در مسئله ٦٠ كتاب بيع، حديث را بدون عبارت «فى الاسلام» نقل كرده است. (الخلاف، ج ٣، ص ٤٢).

[٧]. تذكرة الفقهاء، ج ١١، ص ٦٩.