قاعده لاضرر، ترجمه القواعد الفقهية - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٨٩ - وجوه سه گانه تعميم قاعده «لا ضرر»

تعرض به تالف، از احكام وجودى ضررى است كه با قاعده «لا ضرر» بر داشته مى‌شود، و با برداشتن آن، ضمان ثابت مى‌شود).

اشكال اين وجه اين است كه، اساسا حرمت مزاحمت مردم در تسلّط بر مال و جانشان، حكم ضررى نيست؛ و اين‌كه در اين‌جا ما مى‌بينم حرمت تعرض به مال تالف و مطالبه غرامت، ضررى شده به خاطر اين است كه براى حرّ نسبت به كسى كه منافعش را تلف كرده حقى قائل نشده ايم. بنابراين اگر بتوانيم با استفاده از ادلّه نفى ضرر، براى حرّ حقى ثابت كنيم، كه مشكل حل مى‌شود؛ و الّا وجهى ندارد كه براى نفى حرمت موارد مذكور (حرمت مطالبه غرامت، و ...) به قاعده «لا ضرر» استناد كنيم.

٢. از خود داستان سمره نيز مى‌توان عموميّت قاعده براى احكام وجودى و عدمى را استفاده كرد، زيرا رسول اكرم صلى الله عليه و آله مرد انصارى را بر كندن درخت مسلّط كرده، و دليل آن را نفى ضرر معرفى كردند، پس منشأ ضرر در اين قضيه عدم سلطه انصارى بر قطع درخت بوده، كه پيامبر صلى الله عليه و آله اين عدم سلطه را نفى، و تسلّط او را اثبات كردند. [١]

[١]. شيخ انصارى، در «رسائل فقهية»، ص ١١٩: «... مضافاً إلى إمكان استفادة ذلك من مورد رواية سمرة بن جندب، حيث إنّه صلى الله عليه و آله سلّط الأنصارى على قلع نخل سمره معلّلا بنفى الضرر ...».