ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٩٧ - مقصود
بيان آيات ١٣٧- ١٣٨- ١٣٩
لغت
بشارت: خبر مسرور كنندهاى كه اثر آن در چهره انسان ظاهر گردد. سپس اين كلمه در اخبار حزن آور نيز استعمال شده و بطورى كه خبرهاى وحشتناك در مورد عذاب و كيفر، بجاى باشرت و اخبار شادى بخش قرار مىگيرد. عرب مىگويد: تحيتك الضرب و عتابك السيف» يعنى احترام تو زدن و سرزنش تو شمشير است. شاعر گويد:
|
و خيل قد دلفت لهم بخيل |
تحية بينهم ضرب و جيع |
|
يعنى: در مقابل آن لشكر، لشكرى فرستادم كه تحيت و احترامى كه ميان ايشان رد و بدل مىشود، چيزى غير از ضربتهاى دردناك نيست.
عزت: اصل معناى آن دشوارى است، از اينرو بزمين سخت «عزاز» گفته مىشود و «عزّ على ان يكون كذا» يعنى دشوار است بر من كه ... و «عز الشيء» يعنى بدست آوردن آن دشوار است[١] و «اعتزاز» يعنى پشت گرمى به كسى و «عزيز» يعنى نيرومند ارجمندى كه خوارى دامنگيرش نمىشود.
مقصود
(إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا ثُمَّ كَفَرُوا): گفتهاند در باره معناى اين عبارت، اقوالى است:
١- مقصود كسانى است كه به موسى ايمان آوردند. آن گاه بوسيله پرستش گوساله و جز آن، كفر ورزيدند( ثُمَّ آمَنُوا): يعنى مسيحيانى كه به عيسى ايمان آوردند
[١]- از همين معنى است كه اين جمله در دعاى ندبه.« عزيز على ان ارى الخلق و لا ترى» يعنى دشوار و سنگين است بر من كه خلق ببينم و تو ديده نشوى( خطاب به حضرت ولى عصر عجل اللَّه تعالى فرجه)