ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٥٦ - مقصود

(سُبْحانَكَ أَنْتَ وَلِيُّنا مِنْ دُونِهِمْ بَلْ كانُوا يَعْبُدُونَ الْجِنَّ) (سوره سبا ٤١) يعنى:

روزى كه ايشان را محشور كنيم و بفرشتگان گوييم آيا اينها شما را عبادت مى‌كردند؟

گويند: منزهى تو، تو ولى مايى نه ايشان بلكه آنان جن را پرستش مى‌كردند. فرشتگان عبادت را به جن نسبت مى‌دهند، بخاطر اينكه: جن (شيطان) مردم را بعبادت فرشتگان فرا خوانده‌اند.

ابن عباس گويد: در هر يك از بتها شيطانى سركش بوده كه مشركين را به عبادت بتها دعوت مى‌كرد. بنا بر اين نسبت عبادت هم به شيطان صحيح است و هم به بتان.

برخى گفته‌اند: آيه دلالت دارد بر اينكه آنها فقط بتها و شيطان را پرستش مى‌كنند و بغير از اين دو، از لحاظ پرستش توجهى ندارند.

(لَعَنَهُ اللَّهُ‌): خدا او را لعنت كند( وَ قالَ لَأَتَّخِذَنَّ مِنْ عِبادِكَ نَصِيباً مَفْرُوضاً): و شيطان چون خدايش لعنت كرد، گفت:

از بندگان تو بهره‌اى معلوم كسب خواهم كرد. بنا بر اين هر كس كه شيطان را اطاعت كند، بهره او حزب او خواهد بود. چنان كه خداوند مى‌فرمايد:(كُتِبَ عَلَيْهِ أَنَّهُ مَنْ تَوَلَّاهُ فَأَنَّهُ يُضِلُّهُ) (سوره حج ٤) يعنى هر كه شيطان را دوست دارد، گمراهش مى‌كند.

از پيامبر گرامى اسلام در باره اين آيه روايت شده است كه: از بنى آدم نود و نه نفر در جهنم و يكى در بهشت خواهد بود. در روايت ديگر است كه: از هر هزار نفر از بنى آدم يكى براى خدا و بقيه براى آتش و شيطان خواهد بود. اين دو روايت را ابو حمزه ثمالى در تفسير خود آورده است.

پرسش شيطان از كجا فهميد كه از اولاد آدم، پيروانى خواهد داشت؟

پاسخ از اين آيه:(لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنْكَ وَ مِمَّنْ تَبِعَكَ‌): «سوره ص ٨٥ يعنى جهنم را از تو و پيروانت پر خواهم كرد) برخى گفته‌اند: چون شيطان نسبت بحضرت آدم، كوششهايش به ثمر رسيد، گمان برد كه نسبت به اولاد آدم نيز چنين خواهد شد.