ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٦٥ - تفسير

بيان آيه ٢٤٣

لغت:

(أَ لَمْ تَرَ) آيا ندانستى. از «رؤيت» كه بمعناى علم است و «ا لم تر» بمعناى «الم تعلم» است.

تفسير:

پس از آنكه در آيه پيش فرمود خداوند آيات خود را براى مردم بيان ميكند اكنون به بيان يكى از آيات پرداخته.

(أَ لَمْ تَرَ) اى محمد آيا ندانستى يا خطاب به شنونده است كه اى شنونده آيا ندانستى آيا علم و دانايى تو بداستان اين جمعيت نرسيد.

(الَّذِينَ خَرَجُوا مِنْ دِيارِهِمْ) كسانى كه از ديار خود بيرون رفتند. در اينكه چه جمعيتى بودند دو قول است:

١- جمعى از قوم حضرت موسى (ع) بودند كه چون بيمارى «طاعون» در شهرشان آمد از آنجا فرار كردند (حسن).

بعضى گفته‌اند چون در آيه بعد، ميگويد(وَ قاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ) يعنى در راه خدا جهاد كنيد معلوم ميشود اينان از جهاد گريخته بودند در حالى كه بر آنان واجب بوده است (ضحاك و مقاتل).

٢- آنها قوم حزقيل بودند و حزقيل پس از حضرت موسى سومين خليفه بنى اسرائيل بود زيرا نخستين خليفه پس از موسى «يوشع بن نون» بوده و پس از او «كالب بن يوقنا» و سومين آنها «حزقيل» بود.

و چون مادر «حزقيل» پير زن و بدون فرزند بود از خدا درخواست فرزند كرد و خداوند باو «حزقيل» را عنايت فرمود لذا به «حزقيل» ابن العجوز ميگفتند. از مفسرين‌