ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٦٤ - تفسير

(ما فَرَضْتُمْ)) مخصص عموم اين آيه مورد بحث ما است اگر هر دو با هم نازل شده باشند.

و اگر آيه‌(فَنِصْفُ ما فَرَضْتُمْ) متأخر و پس از آيه مورد بحث ما نازل شده باشد پس اين آيه مورد بحث منسوخ خواهد بود و «حسن» نيز همين نظر را داده است.

(حَقًّا عَلَى الْمُتَّقِينَ) قبلا نظير اين جمله را داشتيم و تفسير نموديم با اين تفاوت كه در اينجا (متقين) (پرهيزكاران) است و در آنجا «محسنين» (نيكو- كاران) بود.

(كَذلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ آياتِهِ) اين چنين خدا، آياتش را براى شما بيان ميكند يعنى همانطورى كه بيان كرد احكام و آدابى را كه بدان نيازمند بوديد همچنين اين احكام را براى شما بيان ميكند و بيان، آوردن دليل‌هايى است كه حق را از باطل جدا ميكند.

(لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ) شايد خردمند گرديد يعنى شايد آيات الهى را تعقل كنيد.

بعضى گفته‌اند شايد عقول شما كامل گردد زيرا عقل فطرى بوسيله عقل اكتسابى كامل و قوى ميگردد. منظور بكار زدن عقل است با علم بآن و كسى كه عقل را بكار نميزند مانند آنست كه اصلا از آن بى‌بهره است و عقل ندارد. نظير اين بيان آيه كريمه است:

(إِنَّمَا التَّوْبَةُ عَلَى اللَّهِ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السُّوءَ بِجَهالَةٍ)[١] (خدا توبه كسانى را مى‌پذيرد كه از روى نادانى عمل زشتى را مرتكب شده باشند) در اين آيه افرادى كه مرتكب گناه شده و پيروى هوى و هوس نموده‌اند «نادان» خوانده شده‌اند.

[١]- آيه ١٧ از سوره نساء