ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١٧٠ - تفسير

بيان آيه ٢٧٢

شأن نزول:

مسلمانان از دادن صدقه بر غير مسلمين خوددارى ميكردند تا اين آيه نازل شد (از ابن عباس و ابن حنفيه و سعيد بن جبير).

بعضى گويند اسماء دختر ابو بكر با رسول اكرم در عمرة القضاء بود پس مادر و جده‌اش نزد او رفته و تقاضاى كمك كردند در حالى كه هر دو مشرك بودند اسماء بآنها گفت من بشما چيزى نميدهم تا از رسول خدا اجازه نگيرم زيرا شما پيرو اسلام نيستيد. آن گاه اسماء از پيامبر اكرم اجازه خواست و اين آيه نازل شد (از كلبى).

تفسير:

(لَيْسَ عَلَيْكَ هُداهُمْ) بر تو هدايت اينان نيست در وجه ارتباط و مناسبت اين آيه با آيات گذشته وجوهى گفته شده است:

١- بر تو نيست هدايت اينان از اين راه كه جلو صدقه دادن مردم را به آنان بگيرى و بدينوسيله آنان را به اسلام وادار نمايى مانند آيه كريمه:(أَ فَأَنْتَ تُكْرِهُ النَّاسَ حَتَّى يَكُونُوا مُؤْمِنِينَ‌)[١]() مگر تو مردم را اكراه ميكنى كه مؤمن شوند.

٢- بر تو نيست هدايت مردم به اينكه آنان را وادار كنى بر انفاقات در راه خير و راه خدا (از حسن و ابو على جبائى) و تقدير در اين وجه اين است كه بر تو نيست كه هدايت نمايى مردم را به رسيدن به ثواب و بهشت و آنچه بر تو است همين است كه آنان را هدايت و راهنمايى بايمان و اسلام كنى. و اين، تسليت و دلدارى است نسبت برسول اكرم زيرا آن حضرت از اينكه مردم اسلام نمى‌آوردند غمگين ميشد زيرا او مى‌دانست در نتيجه بى‌ايمانى چه عذاب ابدى در انتظار آنان است و خداوند او را با اين آيه دلدارى داد.

[١]- آيه ٩٩، سوره يونس