ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٦٣ - تفسير

بيان آيه ٢٤١- ٢٤٢

شأن نزول:

گفته‌اند وقتى آيه‌(وَ مَتِّعُوهُنَّ عَلَى الْمُوسِعِ قَدَرُهُ وَ عَلَى الْمُقْتِرِ قَدَرُهُ) تا(حَقًّا عَلَى الْمُحْسِنِينَ) نازل شد برخى گفتند اگر دوست داشتيم اين كار را مى‌كنيم و اگر نه نمى‌كنيم، لذا خداوند اين آيه را نازل نمود.

تفسير:

پس از آنكه خداوند حالات زنان در حال عده را بيان كرد بدنبال آن به بيان آنچه بايد بآنها پرداخت مى‌پردازد.

(وَ لِلْمُطَلَّقاتِ مَتاعٌ بِالْمَعْرُوفِ) براى زنان طلاق داده شده بهره بردن‌هائيست به شايستگى. در اينكه منظور از اين «متاع» (بهره) چيست اختلاف شده است:

١- سعيد بن جبير و ابو العاليه و زهرى ميگويند مقصود از «متاع» بهره‌مندى زن در تمام وسائل زندگى است و براى همه زنان طلاق داده شده واجب است.

٢- ابو على جبائى ميگويد: مراد به آن، نفقه است و مقصود از «متاعاً الى الحول» همين است.

٣- سعيد بن مسيب ميگويد اين آيه را نسخ كرده است آيه‌(فَنِصْفُ ما فَرَضْتُمْ) اما از نظر ما فقط براى زنى كه قبل از دخول طلاق داده شده در حالى كه مهرش معين نبوده است برخوردارى از لباس و خوراك و مسكن و باصطلاح «متعه» واجب است اما زنى كه دخول شده بايد مهر المثل بگيرد اگر مهرش معين نشده و اگر معين شده است كه همان مهر را مى‌گيرد و زنى كه قبل از دخول طلاق داده شده و مهرش معين بوده است پس نصف مهرش را بايد بگيرد و خلاصه در يك قسم «متعه» و برخوردارى از لباس و خوراك و مسكن واجب و در سه قسم بعدى اصولا واجب نيست بنا بر اين آيه‌( (فَنِصْفُ‌)