ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٢٣٥ - بحثى درباره محكم و متشابه

غير از خدا كسى آن را نميداند و گواه آن، اين آيه كريمه است:(هَلْ يَنْظُرُونَ إِلَّا تَأْوِيلَهُ)[١] مگر جز انجام گرفتن آن (معاد و قيامت) انتظارى دارند؟ و در اين كه اين گروه كه از متشابهات پيروى مى‌كنند كيانند اقوالى است:

١- نصاراى نجران وقتى كه در مورد فرزند خدا بودن عيسى (ع) با پيغمبر اسلام سخن مى‌گفتند عرض كردند آيا عيسى كلمة اللَّه و روح اللَّه نيست؟ رسول اكرم فرمود بلى. عرض كردند همين براى اثبات سخن ما كافى است و در اين وقت خداوند در رد آنها اين آيه را فرستاد كه «آنان كه در دلشان كجى و انحراف است از متشابهات پيروى مى‌كنند» يعنى آنان مى‌گويند كه بقاء بدن به سبب روح است و به ظاهر آيات تكيه مى‌كنند كه عيسى روح خداست ولى مسلمانان مى‌گويند: بقاء بدن با روح است و بدن در وقت خود با روح باقى است ولى براهين ثابت كرده است كه خداوند اعضاء و اجزاء ندارد و فقط بخاطر عظمت روح، آن را بخود نسبت داده است همانطورى كه خانه كعبه را براى بزرگى آن بخود منسوب مى‌كند (بيت اللَّه) سپس خداوند آيه‌(إِنَّ مَثَلَ عِيسى‌ عِنْدَ اللَّهِ كَمَثَلِ آدَمَ خَلَقَهُ مِنْ تُرابٍ)[٢] (مثل عيسى نزد خدا مثل آدم است كه (بدون پدر و مادر) او را از خاك آفريد) را نازل فرمود (از ربيع).

٢- يهود، كه مى‌خواستند نهايت و پايان زندگى اين امت را بدست آورده و آن را از حساب «جمل» بيرون آورند (از كلبى).

٣- منافقان (از ابن جريح).

٤- تمام كسانى كه براى مقاصد باطله خويش از متشابهات متابعت مى‌كنند بنا بر اين، آيه عموميت داشته و خوارج (كه عليه على «ع» خروج كردند) و «سبائيه» (پيروان عبد اللَّه بن سبا را كه در مورد على غلو كردند) شامل مى‌شود (قتاده).

(وَ ما يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلَّا اللَّهُ وَ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ) و تفسير متشابهات را جز خداوند عالم و راسخان در علم، كسى نمى‌داند و مراد از راسخان كسانى‌اند كه در دانش‌

[١]- آيه ٥٨ از سوره نساء

[٢]- آيه ٥٩ از سوره آل عمران