ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٤٣ - معنى آيات

شهادت خواهند داد.

((وَ لكِنْ ظَنَنْتُمْ أَنَّ اللَّهَ لا يَعْلَمُ كَثِيراً مِمَّا تَعْمَلُونَ)) زيرا خدا را نشناخته بوديد، و لذا ارتكاب گناه براى شما آسان بود، از ابن مسعود روايت شده است كه اين آيه درباره سه نفر نازل شده است كه در خلوت، با يكديگر سخنانى سرّى بازگو ميكردند، و با خود ميگفتند: آيا بنظر شما خداوند از اين سخنان سرّى ما آگاه است؟

و ممكن است معنى آيه اين باشد شما طورى عمل ميكرديد كه به گمانتان اعمال شما بر خداى پنهان خواهد ماند، همانگونه كه گفته ميشود: (اهلكت نفسى) باين معنى كه من بگونه كسى عمل كردم كه خودكشى ميكند.

و ابن عبّاس گفته است: كفّار ميگفتند خداوند از نهانيهاى قلب ما آگاه نيست، و فقط اعمال ظاهر را ميداند.

((وَ ذلِكُمْ ظَنُّكُمُ الَّذِي ظَنَنْتُمْ بِرَبِّكُمْ أَرْداكُمْ)) از نظر تركيب ذلكم مبتدا و ظنّكم خبر و ارداكم خبر دوّم است، و نيز ممكن است ظنّكم را بدل از ذلكم بگيريم، و معنى بنا بر اين تركيب چنين خواهد شد، آن گمانى كه نسبت بخدا داشتيد كه خداوند بسيارى از كارهاى شما را نميداند شما را هلاك كرد زيرا اين گمان بيجا گناهكارى را بر شما آسان ساخت، و شما را بسوى كفر كشانيد.

((فَأَصْبَحْتُمْ مِنَ الْخاسِرِينَ)) يعنى: با اين كار جزء كسانى قرار گرفتيد كه در تجارت خود زيان كرده است، زيرا بهشت را از دست داده جهنم را براى خود خريده‌ايد.

حضرت صادق ٧ فرمودند: براى مؤمن شايسته است كه از خدا طورى بترسد كه گويا بآتش خواهد افتاد، و چنان بخدا اميدوار باشد كه‌