ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٢٠٥ - معنى آيات

بودند خوشگذرانى را بر استدلال ترجيح ميدادند، و اينان كه از طبقه رؤساء بودند ميگفتند ما پدران خود را بر اين راه و روش يافتيم، و از آنان پيروى مى كنيم، و با آنان مخالفت نمى‌نمائيم، و همگى روش خود را تقليد از پدران معرفى ميكردند، بدون آنكه بدليل و برهانى تمسك كنند، و اين منطق منطقى است بسيار غلط، زيرا لازمه اين منطق آنست كه در يك چيز و در ضد آن هر دو باشد، چون هر دسته‌اى از مردم از پدران خود پيروى ميكنند، و هر كدام معتقدند كه ديگرى راهش باطل است، و بدون شك اين منطق غلط است، بنا بر اين ناگزيرند كه به استدلال و حجتهاى عقلى يا سمعى بازگشت كنند سپس خطاب به پيامبر نذير ميفرمايد:

((قالَ: أَ وَ لَوْ جِئْتُكُمْ بِأَهْدى‌ مِمَّا وَجَدْتُمْ عَلَيْهِ آباءَكُمْ)) يعنى: اى محمد، به آنان بگو حتى اگر راه و روشى بهتر از آئين پدرانتان براى شما بياورم شما سخن مرا نخواهيد پذيرفت و ميخواهيد هم چنان به پيروى از آئين غلط پدرانتان ادامه دهيد.

در اين بيان ظرافت و دقت بسيار زيادى در دعوت بسوى حق بكار رفته است، و خلاصه اين بيان اينست كه اگر فرض كنيم كه راه و روش پدرانتان حق و درست باشد، و آنچه را كه من براى شما آورده‌ام بهتر و درست‌تر باشد لازم است كه از راه و روش من پيروى كنيد، و سپس خبر داده است كه اينان از پذيرفتن آئين بهتر و درست‌ترش سرباز زده‌اند.

((قالُوا: إِنَّا بِما أُرْسِلْتُمْ بِهِ كافِرُونَ)) يعنى: گفتند: اى پيامبران ما رسالت شما را نخواهيم پذيرفت، آن گاه خداوند اشاره به مجازاتشان كرده ميفرمايد( (فَانْتَقَمْنا مِنْهُمْ)) يعنى: آنان را به انتقام كفران و ناسپاسيهايشان‌