ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١٧٢ - دليل قرائت

است: «الآن آمنت و قد عصيت قبل» كه در اينگونه موارد چون فعل در عبارت آمده است تقدير گرفته ميشود.

در مورد بحث جايز نيست كه «او من وراء حجاب» بر فعل خارج از صله عطف گردد، زيرا در اين صورت ميان صله و موصول بوسيله اجنبى فاصله خواهد شد، همانگونه كه در آيه:(إِلَّا أَنْ يَكُونَ مَيْتَةً أَوْ دَماً مَسْفُوحاً أَوْ لَحْمَ خِنزِيرٍ فَإِنَّهُ رِجْسٌ)[١] فاصله شده و سپس فرموده است:(أَوْ فِسْقاً أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ) كه بوسيله او عطف شده است بر چيزى كه در صله است در حالى كه بين صله و موصول جمله‌(فَإِنَّهُ رِجْسٌ) فاصله گرديده است زيرا فاصله در اين اين آيه با فاصله آنجا فرق دارد- چون‌(فَإِنَّهُ رِجْسٌ) جمله معترضه‌اى است كه در حكم تأكيد و توضيح صله است، و بمنزله صفت است زيرا كه صفت بيان كننده و تخصيص دهنده ميباشد.

و نظير اين آيه است در فاصله شدن بين متعلّق و متعلّق آيه شريفه‌(وَ الَّذِينَ كَسَبُوا السَّيِّئاتِ جَزاءُ سَيِّئَةٍ بِمِثْلِها، وَ تَرْهَقُهُمْ ذِلَّةٌ)[٢] كه‌( جَزاءُ سَيِّئَةٍ بِمِثْلِها) فاصله شده است در حالى كه‌(وَ تَرْهَقُهُمْ ذِلَّةٌ) با وجود اين فاصله بر كسبوا عطف شده است، و مجوّز اين عطف با وجود فاصله آنست كه‌(جَزاءُ سَيِّئَةٍ بِمِثْلِها) از صله بيگانه نبوده بلكه مؤكد صله ميباشد.

امّا كسى كه رفع داده و «او يرسل رسولا» گفته است يرسل را حال دانسته زيرا جار و مجرور در «من وراء حجاب» متعلّق است بمحذوف، و در ظرف ذكرى از ذا الحال آمده است، بنا بر اين جمله: «الا وحيا» طبق اين تقدير مصدرى‌

[١] انعام ٦- آيه ١٤٥.

[٢] سوره يونس ١٠- آيه ٢٧.