ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٧١ - تفسير
(قالَ رَبِّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ أَنْ أَسْئَلَكَ ما لَيْسَ لِي بِهِ عِلْمٌ) در اينوقت بود كه نوح گفت:
پروردگارا بتو پناه ميبرم كه از تو چيزى را درخواست كنم كه درستى آن را نميدانم و تو آن را انجام خواهى داد و معناى اين جمله در اينجا خضوع و فروتنى در پيشگاه خداى سبحان است تا موجب شود كه خدا او را موفق بدارد و بخود وامگذارد. و اينكه حرف نداء يعنى لفظ «يا» از اول(رَبِّ إِنِّي ...) حذف شد ولى در آيه پيش از آن يعنى(يا نُوحُ إِنَّهُ لَيْسَ مِنْ أَهْلِكَ ...) حذف نشد بدانجهت است كه در اينجا نداى نوح از روى تعظيم صورت گرفته، و در آنجا از روى تنبيه بوده و لازم است كه در چنين موردى حرف تنبيه در لفظ بيايد.
(وَ إِلَّا تَغْفِرْ لِي وَ تَرْحَمْنِي أَكُنْ مِنَ الْخاسِرِينَ) و اگر مرا نيامرزى و رحم نكنى از زيانكاران خواهم بود، و اين كلام را نيز نوح ٧ از روى خشوع و فروتنى در برابر خداى تعالى اظهار كرده اگر چه گناهى از وى سر نزده بود.
(قِيلَ يا نُوحُ اهْبِطْ) گفته شد اى نوح از كشتى يا از كوه فرود آى.
(بِسَلامٍ مِنَّا) بسلامت و نجاتى از جانب ما، و برخى گفتهاند يعنى با تحيت و سلامى كه از ما بر تو است.
(وَ بَرَكاتٍ عَلَيْكَ) و نعمتهاى هميشگى و خير و خوبيهايى فزاينده كه هم چنان پيوسته بر تو فرود آيد.
(وَ عَلى أُمَمٍ مِمَّنْ مَعَكَ) يعنى و بر امتهايى از مؤمنان كه با تو در كشتى بودند. و برخى گفتهاند: يعنى بر امتهايى از نژاد مردمان با ايمانى كه با تو در كشتى بودند. و قول ديگر آن است كه منظور از امتها در اينجا حيواناتى بودند كه با نوح در كشتى بودند، زيرا خداوند در آنها نيز بركت قرار داد.
(وَ أُمَمٌ سَنُمَتِّعُهُمْ ثُمَّ يَمَسُّهُمْ مِنَّا عَذابٌ أَلِيمٌ) يعنى امتهايى در آينده از نسل اينها پديد خواهد آمد كه ما در دنيا بأنواع نعمتها آنان را بهرهمند خواهيم ساخت ولى آنان كفران نعمت ميكنند و ما نابودشان ميكنيم، و پس از نابودى بعذاب دردناك ما دچار خواهند شد. و حسن گفته است: مردمى كه سر گرم لذتهاى دنيا گردند نابود خواهند