ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٢٢ - تفسير

باز دارد و بسخت‌ترين مشكلات تن در دهد تا آن منظور را عملى سازد.

و اگر سؤال شود: كه چرا قرآن براى دعوت آنها بمبارزه گاهى ده سوره را ذكر فرموده و گفته است: اگر راست مى‌گوييد ده سوره مانند آن بياوريد، و گاهى بآوردن يك سوره مانند قرآن دعوت كرده و گاهى فرموده «حديثى مانند آن بياوريد»؟

پاسخش آن است كه: تحدّى و مبارزه جويى در اصل آن چيزى است كه اعجاز بدان حاصل گردد كه همان آوردن كلامى در اين نظم و ترتيب باشد، و مانعى ندارد كه اين تحدّى به كم باشد يا زياد.

(فَإِلَّمْ يَسْتَجِيبُوا لَكُمْ) اگر پاسختان را ندادند ... برخى مانند مجاهد و جبائى گويند: اين جمله خطاب بمسلمانان است، يعنى اگر اين كافران پاسخ شما را در معارضه با قرآن با آوردن ده سوره مانند آن ندادند و دعوت شما را در اينباره اجابت نكردند.

(فَاعْلَمُوا أَنَّما أُنْزِلَ بِعِلْمِ اللَّهِ) پس اى مسلمانان بدانيد كه اين قرآن تنها بعلم خدا نازل گشته است. و اين معنا روى آن است كه مخاطب در آيه مسلمانان باشند، و اما اگر مخاطب كافران باشند چنانچه برخى ديگر گفته‌اند معناى آن چنين ميشود كه اى كافران اگر كسانى را كه بكمك خواستيد پاسخ شما را ندادند و در نتيجه نتوانستيد مانند قرآن را بياوريد در اينصورت حجت بر شما تمام گشته است، و قول سوم آن است كه مخاطب رسول خدا- ٦- است، و اينكه بلفظ جمع فرموده براى احترام و عظمت آن حضرت بوده است، و منظور آگاهى و اطلاع دادن از اعجاز قرآن و نزول آن از طرف خداى سبحان است.

و در اينكه منظور از علم خدا در جمله‌(بِعِلْمِ اللَّهِ) چيست چند وجه گفته‌اند:

١- وجه اول آنكه گفته‌اند يعنى خدا بدان عالم است كه آن حق است و از جانب وى نازل گشته است.

٢- ديگر آنكه معناى‌(بِعِلْمِ اللَّهِ) آن است كه ترتيب جمله بندى و تأليف بلند آن از روى علم خداوند انجام شده و هيچكس قدرت معارضه آن را ندارد.