ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٣١٣ - قرائت

و عاصم و ابن عامر و يعقوب و سهل «فنجى»- به دو نون و تخفيف جيم و سكون ياء خوانده‌اند.

ابو على گفته: كسى كه «كذبوا» بتشديد خوانده ضمير جمع را در «ظنوا» به- رسولان برگردانده يعنى رسولان يقين كردند- يا پنداشتند- كه مردم تكذيبشان كرده‌اند.

و كسى كه «كذبوا» بتخفيف خوانده او نيز بهمين قسم معنى كرده يعنى يقين كردند- يا پنداشتند- كه تصديقشان نكنند. و هر دو دسته بآيات ديگرى هم كه بتشديد و تخفيف در قرآن آمده استشهاد كرده‌اند.

و ممكن است ضمير را در «ظنوا انهم قد كذبوا» بمردم بازگردانيم، يعنى مردم گمان- يا يقين- كردند كه پيغمبران بآنها دروغ گفتند كه تهديدشان كردند و گفتند:

چنانچه ايمان نياوريد عذاب بر شما نازل گردد، و اين گمان- يا يقين- بدانجهت براى ايشان پيدا شد كه ديدند خدا مهلتشان داده و عذابشان دير شد.

و اگر كسى بگويد: چگونه ضمير را بآنها بر ميگردانيد در صورتى كه ذكرى از آنها در پيش نشده؟

گوئيم: سياق كلام دلالت بر آنها ميكند، و نظائر آن در قرآن هست، و گذشته از اين نام آنها نيز در پيش برده شده در آنجا كه فرموده:(أَ فَلَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَيَنْظُرُوا ...) و اما اگر كسى خيال كند كه ضمير به رسولان بر ميگردد، يعنى رسولان گمان كردند كه وعده خدا دروغ شده و دروغ بآنها خبر داده است؟ حرف بزرگى زده و هرگز انتساب اين سخن به پيغمبران الهى جايز نيست و بلكه به بندگان صالح خدا نيز (كه مقامشان پائين‌تر از انبياء الهى است) چنين نسبتى جايز نمى‌باشد.

و ابى المعلى از سعيد بن جبير نقل كرده كه وى در معناى اين آيه گفت: يعنى رسولان از ايمان قوم خود مأيوس شدند، و قوم آنها نيز گمان كردند كه پيغمبران در سخنى كه بدانها گفتند تكذيب شده‌اند ... در اينوقت نصرت و يارى خدا آمد.