مى‌ساختيم و كفايت ما را نميكرد بنزد تو آورده‌ايم. و برخى گفته‌اند: يعنى جنس نامرغوبى است كه در برابرش چيز ناقصى بيشتر بما ندهند (و ارزشى ندارد). و قول ديگر آنست كه «مزجاة» بمعناى قليل و اندك است و اختلاف است كه كالاى مزبور چه بوده؟

عكرمه و ابن عباس گفته‌اند: درهم‌هايى بوده نامرغوب و مغشوش كه براى خريد آذوقه و خوراكى مصرف نمى‌شد و كسى قبول نميكرد. و از ابن مليكة نقل شده كه گفته است:

كالاى مزبور چند عدد جوال پاره و ريسمانهاى پوسيده و مقدارى اثاث كهنه و بى‌ارزش بود. و عبد اللَّه بن حارث گفته كالاى عربها يعنى: پشم و روغن بوده. و كلبى و مقاتل گفته‌اند: صنوبر و حبة الخضراء[١] بوده، و سعيد بن جبير گويد: پول نامرغوبى بوده.

و حسن گفته: كشك بوده. و ضحاك گفته: كفش و چرم و يا كوبيده «مقل»[٢] بوده است.

(فَأَوْفِ لَنَا الْكَيْلَ) پيمانه ما را مانند سالهاى گذشته تمام بده و به متاع اندك ما در اين سال نگاه نكن.

(وَ تَصَدَّقْ عَلَيْنا) و كالا يا پول نامرغوب ما را بجاى كالاى مرغوب بپذير و بحساب جنس مرغوب بما آذوقه بده. و ابن جريج و ضحاك گفته‌اند: يعنى با دادن برادرمان بر ما احسان فرما.

(إِنَّ اللَّهَ يَجْزِي الْمُتَصَدِّقِينَ) كه خدا نيكوكاران پاداش بهتر عطا كند. و در كتاب «النبوة» بسندش از طربال از امام صادق ٧ روايت كرده كه فرمود: يعقوب نامه‌اى بيوسف نوشت باين مضمون: بسم اللَّه الرحمن الرحيم. اين نامه‌اى است بعزيز مصر دادگستر و كسى كه در معامله پيمانه كامل دهد، از طرف يعقوب بن اسحاق بن-

[١]- صنوبر نام چند نوع درخت است كه در لغت نامه‌ها و فرهنگ‌ها ذكر شده، و حبة- الخضراء نيز بگفته فرهنگ عميد: درختى است شبيه درخت پسته كه آن را پسته وحشى هم ميگويند ميوه آن را بفارسى بنگلك گويند و از آن ترشى درست كنند. از برگهاى آن نيز رنگ سرخى بدست ميآيد كه در رنگرزى بكار رود، از تنه آن سقز ميگيرند باين جهت درخت سقز هم ميگويند.

بعربى بطم يا حبة الخضراء ميگويند و در فارسى بنك هم گفته شده.

[٢]- مقل نام صمغ درختى است كه در سواحل بحر عمان و هندوستان ميرويد.

( فرهنگ عميد)