شرح حديث معراج
(١)
مقدمه
١٣ ص
(٢)
درس اول
١٥ ص
(٣)
مقام رضا و توكل
١٥ ص
(٤)
مقام رضا و توكّل
١٧ ص
(٥)
حقيقت توكل در نگرش قرآن
١٧ ص
(٦)
بُعد سلبى
٢٠ ص
(٧)
توكّل در روايات معصومين
٢٢ ص
(٨)
توكّل، لازمه ايمان به خدا
٢٨ ص
(٩)
توكّل و لزوم كار و فعّاليت
٢٨ ص
(١٠)
حضرت ابراهيم، خليل الرحمن، و اعتماد بر خدا
٣١ ص
(١١)
درس دوم
٣٥ ص
(١٢)
منزلت توكل و رضايت به قضاى الهى
٣٥ ص
(١٣)
منزلت توكل و رضايت به قضاى الهى
٣٧ ص
(١٤)
خيرخواهى خدا براى انسان
٣٩ ص
(١٥)
درس سوم
٤٧ ص
(١٦)
محبت الهى و راه رسيدن به آن
٤٧ ص
(١٧)
ـ طريق وصول به محبت الهى
٤٧ ص
(١٨)
محبت الهى و راه رسيدن به آن
٤٩ ص
(١٩)
طريق وصول به محبّت الهى
٥١ ص
(٢٠)
درس چهارم
٥٧ ص
(٢١)
ويژگى هاى اولياى الهى
٥٧ ص
(٢٢)
ويژگى هاى اولياى الهى
٥٩ ص
(٢٣)
نشاط و دلخوشى مؤمنين
٦١ ص
(٢٤)
رابطه ذكر خدا با محبّت الهى
٦٢ ص
(٢٥)
ب محبّت خداوند
٦٢ ص
(٢٦)
ج رضايت و خشنودى خداوند
٦٣ ص
(٢٧)
راه تحصيل زهد و پرهيزگارى
٦٣ ص
(٢٨)
الف ياد خدا
٦١ ص
(٢٩)
درس پنجم
٦٩ ص
(٣٠)
خصلتهاى رهيافته گان به بهشت و ميراث گرسنگى و سكوت
٦٩ ص
(٣١)
خصلت هاى رهيافته گان به بهشت و ميراث گرسنگى و سكوت
٧١ ص
(٣٢)
خصايص چهارگانه
٧١ ص
(٣٣)
ميراث گران بها
٧٢ ص
(٣٤)
تفسير گرسنگى و جوع ممدوح
٧٤ ص
(٣٥)
آثار مثبت گرسنگى و سكوت
٧٥ ص
(٣٦)
درس ششم
٧٩ ص
(٣٧)
لزوم توجه به نماز و درك حضور خداوند
٧٩ ص
(٣٨)
لزوم توجه به نماز و درك حضور خداوند
٨١ ص
(٣٩)
حقيقت و ماهيّت نماز
٨٢ ص
(٤٠)
اهميت و ارزش نماز
٨٣ ص
(٤١)
انديشه در نماز و عظمت خداوند
٨٦ ص
(٤٢)
درس هفتم
٩١ ص
(٤٣)
امتيازات اولياى الهى
٩١ ص
(٤٤)
امتيازات اولياى الهى
٩٣ ص
(٤٥)
ياد خدا و تكلم با او بهترين لذّت اولياى خدا
٩٥ ص
(٤٦)
درس هشتم
١٠١ ص
(٤٧)
لزوم دوستى و محبت به فقرا و مستمندان
١٠١ ص
(٤٨)
لزوم دوستى و محبت به فقرا و مستمندان
١٠٣ ص
(٤٩)
ويژگى هاى مستمندان مؤمن و خدادوست
١٠٤ ص
(٥٠)
دارايى و فقر، وسائل امتحان و آزمايش
١٠٦ ص
(٥١)
هم نشينى با فقيران
١١٠ ص
(٥٢)
درس نهم
١١٥ ص
(٥٣)
عدم تبعيت از خواهشهاى نفسانى
١١٥ ص
(٥٤)
عدم تبعيت از خواهش هاى نفسانى
١١٧ ص
(٥٥)
مردم و خواسته هاى نفسانى
١٢١ ص
(٥٦)
درس دهم
١٢٩ ص
(٥٧)
نكوهش دنيا و دنياگرايان
١٢٩ ص
(٥٨)
نكوهش دنيا و دنياگرايان
١٣١ ص
(٥٩)
مفهوم دنياخواهى و آخرت طلبى و مراتب آن دو
١٣١ ص
(٦٠)
اسلام و كفر، ملاك دوستى و دشمنى
١٣٧ ص
(٦١)
ويژگى هاى بيست گانه اهل دنيا
١٣٨ ص
(٦٢)
درس يازدهم
١٤٥ ص
(٦٣)
اوصاف اهل آخرت
١٤٥ ص
(٦٤)
اوصاف اهل آخرت
١٤٧ ص
(٦٥)
حيا ويژگى بارز علما و اولياى خدا
١٤٨ ص
(٦٦)
دوستداران آخرت و بيداردلى
١٥٠ ص
(٦٧)
اولياى خدا و خوف از عظمت الهى
١٥٢ ص
(٦٨)
درس دوازدهم
١٥٧ ص
(٦٩)
اوصاف اهل آخرت
١٥٧ ص
(٧٠)
اوصاف اهل آخرت
١٥٩ ص
(٧١)
آخرت دوستان و توجه به خدا
١٥٩ ص
(٧٢)
اولياى خدا و معرفت ناب به خداوند
١٦٢ ص
(٧٣)
تفاوت بارز اهل آخرت با دنياپرستان
١٦٥ ص
(٧٤)
درس سيزدهم
١٦٩ ص
(٧٥)
اوصاف اهل آخرت
١٦٩ ص
(٧٦)
اوصاف اهل آخرت
١٧١ ص
(٧٧)
اهميت مبارزه با نفس امّاره
١٧٢ ص
(٧٨)
اولياى خدا و محو گشتن در جمال ربوبى
١٧٢ ص
(٧٩)
اولياى خدا و عنايات خداوند
١٧٥ ص
(٨٠)
درس چهاردهم
١٨٣ ص
(٨١)
مقام و معرفت زاهدان
١٨٣ ص
(٨٢)
مقام و معرفت زاهدان
١٨٥ ص
(٨٣)
عبادت و بندگى زاهدان
١٨٥ ص
(٨٤)
تقسيمات سه گانه عبادت پيشه گان
١٨٧ ص
(٨٥)
گذر از دنيا، اولين گام براى رسيدن به معرفت خدا
١٩٠ ص
(٨٦)
درس پانزدهم
١٩٥ ص
(٨٧)
نقش ارزشى روزه و سكوت
١٩٥ ص
(٨٨)
نقش ارزشى روزه و سكوت
١٩٧ ص
(٨٩)
رابطه تقرب به خدا با فعاليت هاى ايجابى و سلبى
١٩٧ ص
(٩٠)
سكوت، آبادكننده دل اولياى خدا
١٩٩ ص
(٩١)
حكمت، معرفت و يقين ره آورد روزه
٢٠١ ص
(٩٢)
درس شانزدهم
٢٠٧ ص
(٩٣)
مؤمنين رهيافته به يقين و باريابى به رضوان حق
٢٠٧ ص
(٩٤)
مؤمن رهيافته به يقين و باريابى به رضوان حق
٢٠٩ ص
(٩٥)
بريدگى از دنيا نتيجه توجه به خدا
٢١٢ ص
(٩٦)
رضاى الهى بزرگترين خواسته مؤمن
٢١٣ ص
(٩٧)
كرامت، توفيق الهى و تعالى و رشد انسان مؤمن
٢١٤ ص
(٩٨)
درس هفدهم
٢١٧ ص
(٩٩)
ويژگى هاى زندگى گوارا و پايدار
٢١٧ ص
(١٠٠)
ويژگى هاى زندگى گوارا و پايدار
٢١٩ ص
(١٠١)
الف ـ ويژگى هاى زندگى گوارا
٢١٩ ص
(١٠٢)
ب ـ ويژگى هاى حيات پايدار
٢٢٤ ص
(١٠٣)
درس هجدهم
٢٢٩ ص
(١٠٤)
موفقيت در آزمــون الــهى، و عنايات ويژه خداوند
٢٢٩ ص
(١٠٥)
موفقيت در آزمون الهى، و عنايات ويژه خداوند
٢٣١ ص
(١٠٦)
توجه به خدا و نعمتهاى او، محور افكار و نگرش مؤمنان
٢٣٢ ص
(١٠٧)
كوچكى دنيا در چشم ملكوتى و آخرت بين مؤمن
٢٣٤ ص
(١٠٨)
خصلت هاى سه گانه ره يافته به رضاى حق
٢٣٨ ص
(١٠٩)
درس نوزدهم
٢٤٣ ص
(١١٠)
مقام عابدان و رسولان الهــى و نقش عقل مندى، ياد خدا و گريز از غفلت
٢٤٣ ص
(١١١)
مقام عابدان و رسولان الــهى و نقش عقل مندى، ياد خدا و گريز از غفلت
٢٤٥ ص
(١١٢)
اهميت به كارگيرى عقل؛ ياد خدا و دورى از غفلت
٢٤٦ ص
(١١٣)
ملاك برترى پيامبر بر ساير پيامبران
٢٤٨ ص
(١١٤)
تأثير كم گويى و كم خورى در شناخت و ادراك انسان
٢٥٠ ص
(١١٥)
ويژگى هاى عابدان
٢٥٢ ص
(١١٦)
درس بيستم
٢٥٥ ص
(١١٧)
چگونگى محبت به خدا
٢٥٥ ص
(١١٨)
چگونگى محبت به خدا
٢٥٧ ص
(١١٩)
رابطه زهد و عبادت با محبت خدا
٢٥٨ ص
(١٢٠)
رابطه گريه با محبت خدا
٢٦٠ ص
(١٢١)
نقش رفاقت و دوستى با علما و فقرا
٢٦١ ص
 
١ ص
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص

شرح حديث معراج - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢٥٩ - رابطه زهد و عبادت با محبت خدا

بايد وقت و سرمايه و نيرو صرف گردد. براى تهيه غذا و لباس بهتر بايد پول بيشترى به دست آورد و شكى نيست كه زياده طلبى در اين امور بدين معناست كه گوشه دلش به دنيا بند است و غير از خدا به امور ديگر نيز علاقه دارد. از اينكه دوست دارد ظاهرش آراسته باشد و غذاى لذيذى تناول كند، معلوم مى‌گردد دلش متوجه لذايذ دنيا، خوراك و پوشاك است و مسلماً چنين دلى جايگاه محبت خدا نيست.

‌‌‌رابطه سجده و قيام طولانى با محبت خدا خيلى روشن است، وقتى انسان محبوبى دارد، دوست مى‌دارد هر چه بيشتر با او انس گيرد و انس گرفتن با خدا به عبادت و نماز است. هر چه انسان خدا را بيشتر دوست داشته باشد، سعى مى‌كند بيشتر در حضور او باشد و از نماز و مناجات خسته نمى‌گردد. اگر انسان از طولانى گشتن نماز خسته مى‌شود و مى‌خواهد هر چه زودتر نمازش تمام شود، معلوم مى‌شود محبت خدا در دلش رسوخ نكرده است و با خدا انس ندارد والا از نماز خسته نمى‌شد؛ مگر عاشق از مجالست و گفتگو و انس با معشوق خود خسته مى‌شود؟!

‌‌‌در حالات پيامبر(صلى الله عليه وآله وسلم) آمده است كه آن‌قدر قيام نماز را طول مى‌دادند كه پاهاى مباركشان ورم مى‌كرد و آن‌قدر سجده ايشان طول مى‌كشيد كه از حال مى‌رفتند! در احوال اويس قرنى، صحابى پاكباخته رسول اللّه(صلى الله عليه وآله وسلم) نيز آمده است كه گاهى شبها را تا صبح به سجده مى‌گذراند و مى‌گفت: «هذِهِ لَيْلَةُ السُّجُود» و گاهى شب را تا صبح به ركوع مى‌گذراند و مى‌فرمود: «هذِهِ لَيْلَةُ الرُّكُوع» و نيز گاهى شبها را به قيام مى‌گذراند. قبل از اين، در درس سيزدهم، داستان مرحوم شيخ حسنعلى اصفهانى(رحمه الله) را ذكر كرديم كه چگونه شبها كنار بارگاه رضوى، به مناجات مى‌پرداخت و از خود بى‌خود مى‌گشت.

‌‌‌برخى از بزرگان، علما و مراجع در حرم امام حسين(عليه السلام) و مشهد رضوى و در ساير مزار شريف بزرگان دين، از شب تا صبح قرآن را ختم مى‌كردند. پس وقتى عشق و محبت زياد باشد، خستگى معنا ندارد و هر چه انسان بيشتر با خدا انس گيرد بيشتر لذت مى‌برد.

‌‌‌از جمله سفارش‌هاى خداوند، در اين بخش پايانى حديث، رعايت سكوت است: طبيعى است وقتى انسان كسى را دوست مى‌دارد، پيوسته مى‌خواهد دلش متوجه او باشد و سعى مى‌كند در حضور او توجه‌اش بدو متمركز گردد، در غياب او نيز ياد او بر دلش حاكم است.