شرح حديث معراج - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ١٤٠ - ويژگى هاى بيست گانه اهل دنيا
انسان نمىتواند انتظار داشته باشد همه چيز بر وفق مرادش رُخ دهد، چرا كهخواهناخواه، اتفاقات و حوادثى براى انسان پيش مىآيد: چه از نظر حوادث طبيعى، مثل بيمارى و چه از نظر مشكلاتى كه در برخورد با ديگران پيش مىآيد، چون برخورد با ديگران هميشه خوشايند نيست و گاهى از ديگران رفتار ناشايستى سر مىزند كه باعث رنجش انسان مىگردد.
«قَليلُ الرِّضا لايَعْتَذِرُ اِلى مَنْ اَساءَ اِلَيْهِ وَ لايَقْبَلُ عُذْرَ مَنْ اِعتَذَرَ اِلَيْه»
از جمله ويژگىهاى اهل دنيا اين است كه كم راضى و خرسند مىشوند و از كسى كه به حقش بدى كردهاند عذرخواهى نمىكنند و اگر كسى از آنها عذرخواهى كرد نمىپذيرند.
پنجمين ويژگى: كم راضى و خرسند مىگردند و همواره از ديگران طلبكارند.
ششمين ويژگى: وقتى به ديگران بدى مىكنند، پوزش نمىخواهند. عذرخواهى از آثار فروتنى است و براى دنياپرستان بسيار دشوار است كه شخصيت خود را خرد كنند و در برابر كسى كه باو ظلم كردهاند، عذر بخواهند و به كردار زشت خود اعتراف كنند.
از جمله خصوصيات كودكان اين است كه در برابر كار زشتى كه مرتكب مىشوند، عذرخواهى نمىكنند و اين كار براى آنها بسيار سخت و دشوار است، لذا كسانى كه سعى در تربيت كودك خود دارد، از اول به كودك خود ياد مىدهند كه اگر كار اشتباهى كرد، عذرخواهى كند. شايد اين لجاجت و سرسختى براى كودكان ـ كه در مقابل كار بد خود عذرخواهى نمىكنند و سرسختند ـ چندان عيب نباشد و نشانه استقلال شخصيت آنها باشد، ولى براى ديگران عيب است.
مؤمن اگر خطايى از او سر زد و نسبت به ديگرى كوتاهى كرد، فوراً بايد عذرخواهى كند؛اين روحيه موجبمىگردد انسان ازگناهان خويش توبه كند و درغيراينصورت سعى مىكند عمل خود را توجيه كند (و چنين وانمود مىكند كه چارهاى جز انجام آن كار نبود).
هفتمين ويژگى: عذرديگران رانمىپذيرد.حتى اگر ديگرى خطاىكوچكى مرتكبشد و عذرخواهى كرد، عذرش را نمىپذيرد.تقريبا اين ويژگى و روحيه با روحيه سابق متلازم است: