شرح حديث معراج - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ١٢٥ - مردم و خواسته هاى نفسانى

براى اينكه انسان را از كمال باز دارد و اين خواسته نهايى اوست. لذا بايد به كورى چشم شيطان حركت كرد و از خدا كمك خواست و خداوند به كسانى كه به طرف او حركت مى‌كنند، بيش از ديگران كمك مى‌كند. در حديث قدسى آمده است: «مَنْ تَقَرَّبَ اِلَىَّ شِبْراً تَقَرَّبْتُ اِلَيْهِ ذَرْعاً»[١]وقتى خدا به انسان كمك كند، مخالفت و مبارزه با نفس، با تمام مشكلاتش، براى او آسان مى‌شود، البته اين كار در آغاز دشوار است:عشق‌ز اوّل سركش و خونى بودتا گريزد هر كه بيرونى بوداگر انسان به مبارزه با هواى نفس ادامه دهد و از خدا نيز توفيق استقامت بخواهد، به تدريج مخالفت با نفس آسان مى‌شود، به طورى كه اگر كارهاى خير را ترك كند، احساس مى‌كند گمشده‌اى دارد و يا اگر عبادتش ترك گردد، ناراحت مى‌شود، از اينكه اين توفيق از او سلب شده است. به هر ترتيب، آثارى از خطرات و حيله‌هاى نفس را ذكر كرديم تا انسان بيشتر به خطرات نفس پى‌ببرد، اما اين بدان معنا نيست كه نفس غول شكست‌ناپذيرى است كه در برابر ما قرار گرفته است؛ بلكه نفس همين خواسته‌هايى است كه در درون ماست. (به روح از آن جهت كه منشاء اين خواسته‌هاست نفس مى‌گويند).«وَ تُخالِفُكَ فى طاعَتِهِ و تُطيعُكَ فى ما يَكْرَه»در اطاعت پروردگار با تو مخالفت مى‌كند و در آنچه خدا را ناخوشايند است اطاعت مى‌كند.اگر خواستى به كارى دست يازى كه خدا از آن خوشش نمى‌آيد، نفس با تمام قوا در اختيار تو قرار مى‌گيرد و رام تو مى‌گردد. اما وقتى مى‌خواهى به عبادت خدا بپردازى، نفس نمى‌گذارد فكرت متوجه نماز گردد و در نتيجه در نماز حضور قلب ندارى، هر چه سعى مى‌كنى حواست جمع گردد و نفست رام شود؛ او مقاومت مى‌كند و دلت به اين سو و آن سو كشانده مى‌شود.«وَ تَطْغى اِذا شَبِعَتْ وَ تَشْكُوا اِذا جاعَتْ»هنگام سيرى طغيان مى‌كند و هنگام گرسنگى شكايت.