شرح حديث معراج - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٧٣ - ميراث گران بها

٥ـ سبكبارى در بين مردم

٦ـ قول به حقّ:

‌‌‌يعنى به واسطه نداشتن طمع در مال مردم، مى‌تواند همه جا حقّ را گفته و از هيچ كس ترس و واهمه‌اى نداشته باشد.

٧ـ نيانديشيدن به اينكه آيا روزگار او به سختى مى‌گذرد يا به آسانى؛ زيرا انسان كم خرج به اين فكر نيست كه ثروتمند باشد و يا تنگ دست.

‌‌‌آنگاه مى‌فرمايد: اى احمد: آيا مى‌دانى كه چه وقت بنده‌ام به من تقرّب پيدا مى‌كند؟

‌‌‌حضرت عرض كرد: نمى‌دانم

‌‌‌خداوندفرمود:آنهنگامكهبنده‌امدرحالگرسنگىويادرحالسجدهباشد،بهمننزديكمى‌شود.

توضيح و تفسير

‌‌‌آفرينش انسان براى رسيدن به كمالات نهايى و رسيدن به جايگاه ابدى است و راه‌يابى به آن جايگاه منوط به رعايت چهار شرط است، كه در حديث معراج از آنها ياد شده و با به كار بستن آنها، خداوند خود ورود به بهشت را ضمانت كرده است. دو شرط از اين شروط چهارگانه مربوط به اعضا و جوارح ظاهرى (مربوط به زبان و شكم) است و دو شرط ديگر مربوط به امور قلبى و باطنى است: كه يكى از آن دو سلبى و به معناى بازداشتن قلب از وسوسه‌هاى شيطانى است و شرط ديگر ايجابى و به معناى توجه انسان به حضور خداوند و نظارت بر اعمال اوست. البتّه به كار بستن دو شرط اوّل آسان‌تر است و به كاربستن دو شرط اخير كار آسانى نيست و به رياضتهاى فراوان نياز دارد.

‌‌‌اصولا حفظ زبان از پرگويى و حفظ شكم از پرخورى، يكى از راه‌هاى مبارزه با شيطان است. گرچه دام‌هاى شيطان منحصر به زبان و شكم نيست، ولى اين دو قوى‌ترين ابزار و ادوات شيطان در مسير انحراف آدمى است، زيرا اگر كسى بتواند شكم را كنترل كند، شهوت را نيز مى‌تواند تحت كنترل در آورد و اگر كسى توانست زبان خود را حفظ كند، نگاه داشتن چشم و گوش نيز ميسور خواهد بود.