حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٩ - واکاوی روایت حراست از جان پیامبر٩ و عرضة آن بر آیة «ابلاغ»

سخن از تضمین الهی بر حفظ جان پیامبر نیست، بلکه به عکس، در این جنگ به شدت بر برنامة حفاظت و نگهبانی حتی در وقت برپایی نماز، تأکید شده است.

احمد، بخاری و مسلم از جابر داستان آن جنگ را چنین توصیف کرده‌اند:

کنّا مع النّبی بذات الرقاع فاذا أتینا علی شجرة ظلیلة ترکناها للنبی٩ فجاء رجل من المشرکین و سیف النبی٩ معلّق بالشجرة فاخترط فقال له: تخافنی؟ فقال: لا قال: فمن یمنعک منّی؟ قال: الله، فتهدّده أصحاب النبی٩ و أقیمت الصلاة فصلّی بطائفة رکعتین ثمّ تأخّروا و صلّی بالطائفة الاخری رکعتین و قال مسدّد عن أبی‌عوانه عن أبی‌بشر: اسم الرجل غورث بن الحرث؛[٣٨]

مطابق این نقل، پس از ماجرای روبه‌رو شدن دشمن با پیامبر، نه تنها خبری از نزول آیه و تضمین الهی به حفظ جان پیامبر ٩ نیست، بلکه پیامبر و مسلمانان نمازها را به صورت نماز خوف اقامه کرده و مسائل حفاظتی و امنیتی را بیشتر رعایت کرده‌اند.

حاکم نیشابوری نیز داستان مزبور را نقل کرده و در پایانش می‌افزاید:

انّ النبیّ صلّی بعد الحادثة صلاة الخوف بالحراسة المشدّدة؛[٣٩] پیامبر پس از آن ماجرا، نماز خوف را با نگهبانی‌های شدیدتر اقامه کرده است.

این حادثه را افرادی دیگر از دانشمندان اهل‌سنت چون ابن‌سعد[٤٠] و بیهقی[٤١] نیز نقل کرده‌اند، ولی به نزول «والله یعصمک من الناس» در این ماجرا اشاره‌ای نکرده‌اند.

علاوه بر این، به فرض که «والله یعصمک من الناس» در این ماجرا نازل شده باشد، ولی پیوند آن با تهدید «و ان لم تفعل فما بلّغت رسالته» روشن نیست؛ هم‌چنین ارتباط آن با «بلّغ ماانزل الیک من ربّک» قابل توجیه نیست.

یکی از اشکالاتی که به هر چهار گروه از روایات وارد است این است که آن‌ها خوف را در این آیه به معنای خوف از جان گرفته‌اند؛ از این رو، هر یک مدعی شدند پیامبر ٩ پس از نزول آیه و تضمین الهی به حفظ جان، از ادامة برنامه نگهبانی جلوگیری کرده‌اند. این در حالی است که مفسران بزرگ شیعه و اهل‌سنت، ترس از جان را از ساحت


[٣٧]. مسند احمد، ج ٣، ص ٣٦٤؛ صحیح بخاری، ج ٥، ص ٥٤؛ صحیح مسلم، ج ٢، ص٢١٤ ـ ٢١٥.

[٣٨]. مستدرک حاکم، ج ٣، ص ٢٩.

[٣٩]. طبقات، ج ٢، ص ٦١.

[٤٠]. سنن الکبری، ج ٣، ص ٢٥٩.