حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٤٠
شاد و مسرور مىكند.
در بخش پایانی آیه، به حقیقتی روانی اشاره شده و آن، ایجاد سرور در بینندگان است. روایات، با این برداشت، مطابق است. از امام علی ٧ نقل شده که فرمود:
کسی که کفش زرد بپوشد، غم او کم میشود به خاطر قول خداوند که فرموده است:
تسرّ الناظرین؛[٤١٤]
امام باقر ٧ فرمود:
کسی که کفش زرد بپوشد، تا وقتی که آن را پوشیده، سرور و شادی از او زایل نمیشود، زیرا خداوند فرموده است: صَفْراءُ فاقِعٌ لَوْنُها تَسُرُّ النَّاظِرِينَ.[٤١٥]
در روانشناسی رنگها، زرد، نشاطآور و چشمگير خوانده شده و اثر آن به صورت روشني، شادماني و درخشاني ظاهر ميشود.[٤١٦] شاید علت چشمگیر بودن چنین گاوی، رنگ زرد آن نباشد، بلکه چون گاو زردِ یکدست، بسیار کمیاب است شگفتانگیز هم هست. بنابراین، آنچه به عنوان «تسرّ الناظرین» مطرح شده، فقط رنگ زرد نیست، بلکه عدم هماهنگی آن جسم (گاو) با آن رنگ (زرد) و بدان کیفیت (یکدست) است. اما با توجه به روایاتی که دربارۀ رنگ زرد آوردیم، این برداشت از آیه تضعیف میشود. شاید این سخن دربارۀ آیه ٣٢ و ٣٣ سوره «مرسلات» جاری باشد که در توصیف شرارههای آتش میفرماید: إِنَّها تَرْمي بِشَرَرٍ كَالْقَصْر* كَأَنَّهُ جِمالاتٌ صُفْر؛ آن آتش شرارههايى چون ساختمان بلند پرتاب مىكند، گويى آن شرارهها هم چون شتران زردرنگ هستند.
در این آیه، شعلههای آتش به شتران زردمو تشبيه شده است. شاید این تشبیه برای به خاطرسپاری ذهن باشد، زیرا شتران زردموی اندکند و به خاطر اندک بودن در ذهن میمانند، نه الزاماً به دلیل زرد بودن. البته در همین جا هم میتوان زرد بودن شتران را جزئی از علت به خاطرسپاری آنها دانست. بنابراین، آیۀ مزبور الزاماً دال بر چشمگیر
[٤٠٧]. تفسیر کنز الدقائق و بجر الغرائب، ج ٢، ص ٤٠؛ به نقل از كشاف، ج ١، ص ١٥٠.
[٤٠٨]. کافی، ج٦، ص٤٦٦، ح٦ و نیز ح ٥.
[٤٠٩]. ر.ک: روانشناسی رنگها، ص٣٢.