حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٢٣

نتیجه‌گیری

متن التمحیص، قابل اعتماد است، زیرا حدود سه‌چهارم روایات آن در متون حدیثی متقدم شیعه به صورت مسند نقل شده است. كمي آسيب‌هاي متن، موافقت کامل متون کتاب با عقل، همخوانی با مسلّمات مذهب و مؤيدات متني فراوان از ساير منابع، از دیگر قوّت‌های آن است. در جمع‌بندی نهایی باید گفت، التمحیص از حیث نسخه و طریق اعتباری ندارد، اما متن آن معتبر است. مؤلف آن هم مشخص نیست اما اگر بپذیریم که ابن‌همام اسکافی مؤلف این اثر است، اعتبار بیشتری عاید کتاب می‌شود. اگر ابن‌شعبه حرانی هم مؤلف آن باشد، در مجموع از حیث مؤلف، قابل اعتماد است.

پیشنهادهای پژوهشی

١.  تدوین مسند ابن‌همام با توجه به جایگاه والا و کثیر‌الروایه بودن او.

٢.  تخریج فنّی روایات التمحیص.

٣.  جداسازی و تنظیم و تحلیل روایات اعتقادی التمحیص با هدف شخصیت‌شناسی مولف و شناسایی عصر وی.