چه قدمت کتاب حدیثی بیشتر باشد، واسطه‌ها کم شده و احتمال اشتباه در انتقال سخن کاهش می‌یابد. التمحیص در عصر غیبت صغری نگاشته شد؛ زمانی که امکان ارتباط با امام عصر ٧ از طریق نواب خاص فراهم بود و بخشی از امور از این راه مدیریت می‌شد. در این دوره ارتباط با نوّاب امام زمان ٧ و مباحثة علمی با آن‌ها، فضیلتی بزرگ به حساب می‌آمد. مؤلف التمحیص شخصیتی است که با سه نفر از نواب خاص حضرت حجت ٧ رابطه داشته و از آن‌ها روایت نقل کرده[٣٢٣] است؛[٣٢٤] لذا این کتاب از جهت قدمت جایگاه خوبی دارد.

٢. شهرت

اعتماد اهل فن و فضل به منبعی که نشانة قوت‌ کتاب است، تأثیر بسیاری در جایگاه آن دارد. هر کتابی نزد علما شهرت نمی‌یابد، بلکه ایشان با توجه به ویژگی‌های کتاب به آن اعتماد می‌کنند. شیخ طوسی; دربارة ابن‌همام می‌گوید: «له روایات کثیرة، اخبرنا به عدة من اصحابنا.»[٣٢٥] جملة دوم می‌تواند قرینه‌ای بر شهرت روایات او باشد. خبر دادن عده‌ای از بزرگان شیعه از روایات یک راوی، دال بر شهرت نسبی روایات اوست.

هرچند روایات ابن‌همام مشهور است، ولی در این میان نامی از التمحیص دیده نمی‌شود. در دوره‌های بعد هم تا قرن دهم نامی از التمحیص دیده نمی‌شود. اما در دو جامع حدیثی متأخر شیعه (یعنی بحارالانوار و مستدرک) الوسائل به این کتاب مراجعات متعددی شده و آن را به عنوان یکی از منابع مورد اعتماد خود شمرده‌اند.[٣٢٦] در مجموع به نظر می‌رسد این کتاب، بین قدما شهرتی نداشته و از زمان علامه مجلسی به بعد مطرح شده است.

٣. هویت

وقتی می‌توان دربارة یک کتاب، قضاوت کرد که هویت آن روشن باشد. انتساب

[٣١٧]. ر.ک: جمال‌الاسبوع، ص٥٢١ و٥٢٢؛ کمال‌الدین، ص٣٤٨، ح٣؛ الغیبة (طوسی)، ص٣٧١، ح٣٤١، ص٤٠٩، ح٣٨٤، (آخری از حسین بن سعید).

[٣١٨]. الغیبة (طوسی)، ص٤٠٩؛ وسائل‌الشیعه، ج١٦، ص٢٤٢.

[٣١٩]. الفهرست، ص١٤١،رقم٦٠٢.

[٣٢٠]. علامه مجلسی در ١٣٠مورد از این کتاب نقل کرده. (بحارالانوار، ج٦٤، ص ٢٣٩، ٢٤٠، ٢٤١، ٢٤٢، ج٦٥، ص١٤٤، ١٤٦، ٢٠٠، ج٧٠، ص ٣٦٢و...) و محدث نوری ٤٧حدیث التمحیص را در مستدرک‌الوسائل آورده است.(ج٢،ص ٦٢، ٦٣، ٦٤، ٤٣٣،٤٢٣، ٤٣٤و...)