پيام حديث، بيان مطالبي است كه در حوزة مدلول احاديث نمي‌گنجد. در بحث مورد نظر، جناب شيخ بهايي از اين روايت براي اثبات «حجيت خبر واحد» استدلال كرده است. او مدعي است كه استدلال به روايت نبويِ حفظ چهل حديث، كمتر از استناد به آية شريفه «نَفْر»[٧٩] نيست.

٢. فقه مأثور(روايى)

«فقه»، در لغت به معناى فهم و دانستن و در اصطلاح به معناى علم به احكام شرعيه با تكيه بر دلايل استدلالى است. بنابراين، فقيه كسى است كه بتواند احكام فرعى را از اصول و مبانى استخراج و استنباط كند.

دانش فقه از نخستين دانش‌هايى بود كه در حوزة علوم اسلامى نمايان شد. فهرست‌نگاران و فقها معتقدند، اين دانش از همان عصر پيامبر اكرم ٦ و به دست آن حضرت تأسيس شد و در دوران صادقين : و پس از آن، بالندگى خويش را تجربه كرد. كتاب على ٧، جامعه و كتاب على بن ابى‌رافع از آغازين نگارش‌هاى فقهى در تاريخ اسلام است.

دانشمندان، على بن ابى‌رافع را نخستين فردى مى‌دانند كه در دانش فقه كتابى مستقل تأليف كرده است.[٨٠] او موالي پيامبر خدا ٦ و از بهترين شيعيان امام على ٧ است كه ديوان‌داريِ بيت‌المال را بر عهده داشته است.

١-٢. پيشينة فقه مأثور

بحث‌ها و نگارش‌هاى فقهى در عصر امامان : بيشتر در محدودة روايات وارده در هر موضوع انجام مى‌شد. البته بحث‌هاى تحليلى و اجتهادى نيز در دامنة بسيار محدودى انجام مى‌گرفت، كه اين‌گونه نگرش در فقه به دستور امامان : پديدار شد. امامان، وظيفة خويش را بيشتر بيان اصول و قواعد كلى مى‌دانستند و تفريع و استنتاج احكام جزئى را به عهدة شاگردان فقيه خويش مى‌گذاشتند. «عَلَيْنَا إِلْقَاءُ الْأُصُولِ إِلَيْكُمْ

[٧٦]. سوره توبه، آيه ١٢٢.

[٧٧]. تأسیس الشیعه لعلوم الاسلام، ص٢٥.