شرح مفصل و منظومِ «خطبة همام» معروف به «خطبة متقين» حضرت اميرالمؤمنين علي بن ابي‌طالب ٧‌ است كه سيد رضي در نهج‌البلاغه نقل کرده است. شاعر ابتدا فرازى از خطبه را ذكر نموده، سپس آن را به تفصيل با شعر، ترجمه و شرح کرده است. تاريخ اتمام سرودن اين كتاب، محرم سنه ١٣٢٨ هجری قمری است.

نام كتاب و مؤلف در صفحه عنوان چنين چاپ شده:

مخزن المتقين المقتبس من كلام اميرالمومنين من نتائج افكار افضل الفضلاء و اكمل الكملاء عين الاعيان بدر الاركان فريد زمان وحيد دوران حاكم حكيم قاهر حليم زائر كعبة الله العظيم جناب مستطاب الانجاب مقرب الخاقان فخر الحاج بركد حكيم احمد جانخان بارالكدى.

مصنف در خاتمة مثنوى، اشاره‌اى به احوال خود کرده و اظهار مى‌دارد كه شغلش «كارپردازى شاه» بوده و به تجارت نيز مى‌پرداخته و اين مثنوى را در چهل سالگى سروده است. او نام كتابش را ماده تاريخ اتمام آن قرار داده و گويد:

چو اين گنج معنى به پايان رسيد بجستم پى قفل نامش كليد

كه زاعداد او سال تاريخ آن به هر كس كه خواند بگردد عيان

چو باشد بيانات پاكان دين بگو نام او مخزن المتقين

چو اعداد اين اسم مجموع گشت هزار و سه صد بود با بست و هشت

آغاز:

بسمله.

ثنايى كه لا احصى است آن ثنا ثنايى كه او هست خاص خدا

ثنايى كه بوده است بر نفس ذات در آندم كه نه دهر بُد نه جهات

نسخه‌شمارة ١٣٨، ٢٣٨ و ٩٢٤: نوع خط: نستعليق، كاتب: ذكر نشده، تاريخ