تبلور اصلى كتاب حبل‌المتين، مباحث مهم فقهى است. مؤلف، توانمندى خود را در فقاهت و فهم دقيق روايت به نمايش گذاشته است. او براى استنباط احكام الهى گاه در رفع تعارض چند روايت مى‌كوشد[١٢٦] و گاه به ناچار تسليم روايتى ضعيف مى‌گردد[١٢٧] و عمل اصحاب را جابر ضعف سند مى‌داند. و گاه برداشت‌هاى عالمان پيشين از روايتی را تأييد[١٢٨] و يا رد[١٢٩] مى‌كند. او – چنان‌كه لازمه مباحث فقهى است - گاهى رواياتى را به عنوان دليل يا مؤيد[١٣٠] استنباط خود ذكر مى‌كند.

به طور معمول، نويسنده به استدلال‌هاى انديشمندانى چون: ابن‌جنيد، صدوقين، سيد مرتضى، شيخ طوسى، محقق حلى، علامه حلى، ابن‌حمزه، ابن‌براج، ابن‌ادريس و شهيد، توجه ويژه دارد.

چنانچه انتظار مى‌رود، بايسته است كه تنها فقيهان به شرح احاديث فقهى بپردازند، چراكه شرح اين احاديث مساوى با استنباط احكام شرعى و افتاء است. برای نمونه، مؤلف در «باب غسل جمعه» ابتدا يازده حديث معتبر(صحيح، حسن و موثق) را گزارش مى‌كند و سپس در توضيح چند حديث كه در آن تصريح شده كه: «الغُسل واجبٌ يوم الجمعة»[١٣١] با بررسى ديگر روايات[١٣٢] اين‌گونه فتوا مي‌دهد:

رواياتي كه غسل جمعه را بر هر مرد و زن، بنده و آزاد واجب دانسته، تنها در بيان مبالغة در استحباب است و نمي خواهد وجوب غسل را بيان كند.[١٣٣]

هم‌چنين بر شارح روايات فقهى لازم است تمام مطالبى را كه در لايه‌هاى زيرين روايات مربوط به افعالِ عباد نهفته است، را تبيين كند. برای نمونه، در همين باب شيخ بهايى با بررسى دو حديث، زمانِ غسل جمعه را چنين برداشت مى‌كند:

و از حديث پنجم و هشتم در اين باب مي توان دريافت كه وقت غسل جمعه بعد از

[١٢٣]. ص ٦٧ و ٦٨.

[١٢٤]. ص ٥٢.

[١٢٥]. همان.

[١٢٦]. ص ٢٢٠ و ٦١٢.

[١٢٧]. همان.

[١٢٨]. الکافی،ج٣، ص٤١٧، ح٤.

[١٢٩]. الحبل المتین فی احکام احکام الدین، ص ٢٢٦ – ٢٦٤.

[١٣٠]. ص٢٦٧.