حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٨ - واکاوی روایت حراست از جان پیامبر٩ و عرضة آن بر آیة «ابلاغ»

آغاز نشده است!

این گروه از روایات همانند گروه‌های سابق، دارای اشکالات جزئی و کلی بسیاری است. از ضعف سندی و ضدّ و نقیض‌گویی‌های درونی آن‌ها که بگذریم، اصل داستان بدون اشاره به نزول )والله یعصمک من الناس( در منابع شیعه و اهل‌سنت به صورت گسترده آمده است.

شیخ کلینی ; در کافی، داستان روبه‌رو شدنِ دشمن شمشیر به کف با پیامبر اکرم٩ را به دور از یارانش، از امام صادق٧ نقل کرده است. در آن روایت آمده است که آن مرد به پیامبر٩ خطاب کرد و گفت:

من ینجّیک منّی یا محمّد! فقال: ربّی و ربّک، فنسفه جبرئیل عن فرسه فسقط علی ظهره فقام رسولالله أخذ السیف و جلس علی صدره و قال: من ینجّیک منّی یا غورث؟ فقال: جودک و کرمک یا محمد، فترکه؛[٣٦] ای محمد، چه کسی تو را از دستم نجات می‌دهد؟ پیامبر پاسخ داد: پروردگار من و تو. پس جبرئیل آن مرد را از اسبش پرتاب کرد و آن مرد بر پشتش درغلطید. رسول‌الله برخاست و شمشیر را به دست گرفت و روی سینه‌اش نشست و فرمود: ای غورث، چه کسی تو را از دستم نجات می‌بخشد؟ مرد گفت: جود وکرم تو، ای محمد. پس پیامبر وی را رها ساخت.

چنان‌که ملاحظه می‌شود در این روایت، اشاره‌ای به نزول آیه‌ای در این ماجرا نشده است.

جالب آن‌که همین قضیه در صحیح بخاری، صحیح مسلم و مسند احمد نیز بدون اشاره به نزول آیه، نقل شده است. محمد بن اسماعیل بخاری از طریق جابر بن عبدالله داستان را چنین نقل می‌کند:

... فنزل رسول‌الله ٩ تحت شجرة و علّق بها سیفه و نمنا نومة فاذا رسول‌الله٩ یدعونا و إذا عنده اعرابی فقال: إنّ هذا اخترط سیفی و أنا نائم فاستیقظت و هو فی یده صَلتاً، فقال: من یمنعک منّی؟ فقلت: الله ـ ثلاثاً ـ و لم‌یعاقبه و جلس.[٣٧]

چنان‌که ملاحظه می‌شود در این نقل نیز اشاره‌ای به نزول آیة ابلاغ نشده است.

شگفت‌انگیزتر آن‌که برابر اسناد تاریخی و روایات فریقین در غزوة بنی‌أنمار، نه تنها


[٣٥]. الکافی، ج ٨، ص ١٢٧.

[٣٦]. صحیح بخاری، ج ٣، ص ٢٢٩؛ سنن الکبری (نسائی)، ج ٥، ص ٢٣٦، ح ٨٧٧٢.