حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٥ - واکاوی روایت حراست از جان پیامبر٩ و عرضة آن بر آیة «ابلاغ»

تحلیل و بررسی

افزون بر ضعف سندی و ناسازگاری محتوایی برخی از این روایات با تهدید و إن لم‌تفعل فما بلّغت رسالته؛ این قصه‌ها با شأن نزول آیه سازگاری ندارد. فریقین بالاتفاق نزول کلّ سورة «مائده»، به‌ خصوص نزول آیة ابلاغ را مربوط به ایام حجةالوداع می‌دانند. ابن‌کثیر پس از نقل برخی از این روایات می‌نویسد:

والصحیح أنّ هذه الایة مدنیّة بل هی من اواخر ما نزل؛[٢٦] صحیح آن است که این آیه از آیات مدنی، بلکه از آخرین آیات نازل‌شده است.

پس چگونه می‌توان آیه را با قصه‌های نگهبانی ابوطالب و عباس در اوایل بعثت پیوند زد؟!

هم‌چنین این داستان‌سرایی‌ها، با تاریخ مسلّم و قطعی سازگاری ندارد. مطابق این روایات پس از نزول آیه، پیامبر برنامة نگهبانی را ملغا کرد. اگر چنین بود، با ده‌ها روایات دیگر در موضوع نگهبانی و محافظت از جان پیامبر، به ویژه در جنگ‌ها و سفرها چه کنیم؟ برنامه‌ای که تا آخرین روزهای عمر پیامبر ٩ ادامه داشت.

احمد در مسند از عمرو بن شعیب از جدّش نقل می‌کند که گفت:

إنّ رسول‌الله ٩ عام غزوة تبوک قام من اللیل یصلّی فاجتمع وراءه رجال من أصحابه یحرسونه حتّی إذا صلّی[٢٧]؛ پیامبر در جنگ تبوک در شب به نماز ایستاد و تعدادی از اصحابش به نگهبانی از آن حضرت برخاستند تا نماز پیامبر به پایان رسید.

پیداست اگر این آیه در اول بعثت یا در زمان حیات ابوطالب در مکه نازل شده بود و به دنبال آن پیامبراکرم ٩ برنامة نگهبانی را لغو می‌فرمود، دیگر چه معنا دارد که در سال نهم هجری در غزوة تبوک، از جان وی در حال نماز محافظت گردد؟! و اگر واقعاً پس از نزول آیه، آن‌هم در اوایل یا اواسط بعثت در مکه، برنامة نگهبانی به امر پیامبر برچیده می‌شد، پس «اسطوانة الحرس»[٢٨] در مسجد مدینه که در طول تاریخ چهارده قرن در نظرگاه مسلمانان قرار داشته و دارد، بیانگر چیست؟!


[٢٥]. تفسیر ابن‌کثیر، ج ٢، ص ٨١.

[٢٦]. مسند احمد، ج ٢، ص ٢٢٣.

[٢٧]. ستونی در مسجدالنبی که محل ایستادنِ امیرمؤمنان٧ برای محافظت از جان پیامبر٩ بوده است.