عدل الهى - رکنی لموکی، محمد تقی - الصفحة ٧٤
خلاصه درس در اين درس شبههاى مطرح شده است كه آيا امكان نداشت خداوند موجودات را به گونهاى خلق كند كه شر نسبى هم نداشته باشند؟ اساساً آيا شرور فايدهاى دارند؟ در پاسخ بايد گفت: اولًا جنبه خير موجودات از جنبه شر آنها انفكاكپذير نيست. با از بين رفتن شر، بسيارى از خيرات هم از بين مىروند كه اين با عدل و حكمت الهى در تعارض است.
ثانياً اشياى جهان گاهى به عنوان يك واحد و گاهى به عنوان عضوى از يك مجموعه در نظر گرفته مىشوند. براى قضاوت بايد هر دو جنبه جزئى و كلى آنها را مدنظر قرار داد. چه بسا يك شىء از يك جهت شر و از جهت ديگر خير باشد. ثالثاً شرور داراى فوايدى نيز هستند كه خلقت آنها را توجيهپذير مىكند.
در پاسخ به اين پرسش كه چرا خداوند موجودى مانند شيطان را كه نسل انسان را به گمراهى مىكشاند، خلق كرده است، مىگوييم خلقت شيطان براى عبادت بوده، اما او بنابر اختيارى كه داشته، راه شر را برگزيده است و خداوند هيچ گاه شر مطلق نيافريده است. انسان هم در پيروى از شيطان يا پيمودن صراط مستقيم، مختار است.
پرسش ١. آيا اجزاى جهان تفكيك مىپذيرند؟ چرا؟
٢. چرا هنگام قضاوت درباره موجودات مىبايست جنبههاى جزئى و كلى آنها در نظر گرفته شود؟
٣. برخى از فوايد شرور را برشماريد.
٤. شيطان از چه نوع است و براى چه خلق شده است؟
٥. توضيح دهيد كه چرا خلق شيطان، اشكالى بر عدل الهى وارد نمىكند؟