عدل الهى - رکنی لموکی، محمد تقی - الصفحة ١٩
از چنين آيات و رواياتى به دست مىآيد كه رفتار و كردار مسلمان بايد همسوى صفات خدا باشد كه عدل از مهمترين اين صفات است. برهمين اساس، به همان مقدار كه قرآن كريم بر عدالت پروردگار تاكيد كرده است، بر عدل و داد در جامعه و زندگى اجتماعى انسان تاكيد نموده است. قرآن بارها ظلم را مايه تباهى و نابودى انسان معرفى كرده و سرنوشت ظالمان را دردناكترين سرنوشت برشمرده است:
لَهُم مِن جَهَنَّمَ مِهادٌ وَمِن فَوقِهِم غَواشٍ و كَذلكَ نَجزِى الظّالمين. (اعراف: ٤١)
براى آنان [: ظالمان] از جهنم بسترى و از بالايشان پوششهاست و اينگونه ظالمان را سزا مىدهيم.
از پندهاى آموزنده قرآن در پرهيز از ستم، ذكر سرگذشت اقوام ستمگر و تبهكار است.
قرآن كريم ضمن بيان سرگذشت اقوام پيشين، بارها اين حقيقت را يادآورى مىكند كه بسيارى از اقوام گذشته، بر اثر ظلم و فساد، گرفتار عذاب و نابودى گشتند. پس شما از سرگذشت آنان عبرت بگيريد، و از ظلم و فساد دورى كنيد:
كَدَأْبِ آلِ فِرْعَوْنَ وَالَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ كَذَّبُوا بِآيَاتِ رَبِّهِمْ فَأَهْلَكْنَاهُم بِذُنُوبِهِمْ وَأَغْرَقْنَا آلَ فِرْعَوْنَ وَكُلٌّ كَانُوا ظَالِمِينَ (انفال: ٥٤)
[رفتارى] چون رفتار فرعونيان و كسانى كه پيش از آنان بودند، كه آيات پروردگارشان را تكذيب كردند. پس ما آنان را به سزاى گناهانشان هلاك و فرعونيان را غرق كرديم و همه آنان ستمگر بودند.
نكته مهم در اين ميان آنكه، همان گونه كه ظلم، در نگاه دين، زشت و قبيح است، پذيرش ظلم و زيربار ستم رفتن نيز گناه است. تسليم در برابر بيدادگران، خود موجب از بين رفتن عدل و توسعه ظلم و اعانت به ظالم مىشود. قرآن مىفرمايد:
لا تَظلموُنَ وَلا تُظلَمونَ (بقره: ٢٧٩)
نه ستم مىكنيد و نه بر شما ستم مىكنند.
آثار اعتقاد به عدل الهى چنان كه بيان شد، مسائل اعتقادى اسلام جدا از مسائل عملى نيست. توجه به اوصاف الهى، سبب مىشود كه انسان چشم دل به آن كمال مطلق بدوزد و سعى كند در سير درونى و برونى، خود را به خالق هستى نزديك گرداند. اين تلاش، تخلق به اخلاق الهى را نتيجه خواهد داد. پس هرقدر به او