روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ٣٠٨ - روزشمار جنگ یکشنبه ١٦ آبان ١٣٦١ ٢٠ محرم ١٤٠٣ ٧ نوامبر ١٩٨٢
اینکه نیروهای ایرانی شما را دنبال نکنند.»[١]بااین حال، در محاصره قرارگرفتن چند گردان زرهی و مکانیزة دشمن، امکان عقب نشینی آنان را غیر ممکن کرده بود؛ بنابراین، یکی از فرماندهان این یگان ها، از فرمانده رده های بالاتر درخواست کرد تا تعدادی بالگرد برای خارج شدن از محاصره به منطقه اعزام کنند و تأکید کرد چنانچه این اقدام انجام نشود، همگی به اسارت درخواهندآمد.[٢]درمجموع، تلاش نیروهای عراقی برای رهایی از محاصره بی ثمر ماند.
نیروهای قرارگاه قائم٣ نیز موفق شدند تا ساعت ٢:٣٠ صبح، همه اهداف خود را تصرف کنند. پس از آن، توجه عمدة فرماندهان خودی معطوف به الحاق بین یگان ها و ایجاد یک خط منسجم پدافندی برای مقابله با پاتک احتمالی نیروهای دشمن در ساعت های بعدی شد.[٣]
درمجموع، باوجود اینکه تا ساعت ٥ صبح، تیپ امام سجاد(ع) و تیپ قمربنی هاشم(ع) به عنوان احتیاط منطقه، گردان های خود را برای پاک سازی بازمانده نیروهای عراقی و کمک به خطوط پدافندی وارد منطقه کردند، در ساعات اولیه صبح، خط دفاعی نیروهای خودی وضعیت مناسبی نداشت. در محاصره قرارگرفتن بخشی از استعداد زرهی و مکانیزه دشمن، فرصت مناسبی را برای شکار آنها فراهم کرد و گروه های شکار تانک در ساعت های اولیه، بسیاری از تانک ها و نفربرهای عراقی را منهدم کردند[٤] و تا صبح، بین بخشی از نیروها الحاق برقرار شد.[٥]با روشن شدن هوا، یگان های ارتش عراق با آرایش دادن حدود ١٠٠ تانک در مقابل نیروهای خودی، آماده یک پاتک قوی شدند که بلافاصله با درخواست کمک نیروهای در خط و دستور فرماندهی قرارگاه مرکزی عملیات، آتش توپخانه و کاتیوشا به طور متمرکز روی تانک های عراقی اجرا شد و اعزام یک گروه پشتیبانی آتش نزدیک هوایی از هوانیروز موجب شد تا بخشی از تانک ها و نفربرهای عراق منهدم و دشمن مجبور به متوقف کردن تلاش خود برای اجرای پاتک شود.[٦]
در این مرحله از عملیات، تنها مشکل عمده ای که نیروهای خودی موفق به حل آن نشدند، رخنه موجود بین نیروهای تیپ٨ نجف و ٢٥ کربلا بود. دشمن با بهره گیری از این رخنه و استفاده از جاده آسفالت مرزی خود که پاسگاه های شرهانی و زبیدات را به عقبه های اصلی در عمق خاک عراق متصل می کرد، در این محور تجمع و از این نقطه فشار زیادی را به نیروهای این دو یگان وارد کرد و مانع الحاق آنها شد. باوجوداین، تمرکزدادن به آتش توپخانه خودی و حضور یک گروه عملیاتی از هوانیروز در این محور، تاحدودی موجب کاهش این فشار تا قبل ازظهر شد[٧]
مرتضی قربانی فرمانده تیپ٢٥ کربلا الحاق نکردن این دو یگان را چنین توصیف می کند: «علت این ناهماهنگی ها و عدم الحاق ها و رخنه دشمن این است که از قرارگاه هیچ گونه کالک یا دستور کتبی یا طرح مانور به تیپ ها ارائه نشده بود، لذا تیپ ها اشتباهاً کم عمل کردند.[٨]
در خاتمة این مرحله از عملیات، خط دفاعی چم هندی، شرهانی، زبیدات، حمادشهاب (یک کیلومتری شمال شهرک طیب، محل تلاقی رودخانة میمه با مرز) تشکیل شد و یگان ها به تحکیم و
[١] مأخذ ١، بخش اول.
[٢] سند شماره ٢٩٢١١٥ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه قائم (رکن٢) به فرماندهی تیپ١ (رکن٢)، ١٦/٨/١٣٦١.
[٣] سند شماره ١٥١/د مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: دفترچه ثبت جنگ راوی قرارگاه لشکر٣ صاحب الزمان(عج)، (راوی: محسن رخصت طلب)، ١٢/٨/١٣٦١، صص ١١١ - ١٠٧.
[٤] روزنامه جمهوری اسلامی، ١٦/٨/١٣٦١، ص٢؛ و - سند شماره ٧٣/گ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش راوی قرارگاه لشکر٣ صاحب الزمان(عج)، (راوی: محسن رخصت طلب)، ١٢/٨/١٣٦١، صص ٢٥ -٢٤.
[٥] مأخذ ١، بخش اول، صص ٦ و ٨.
[٦] روزنامه اطلاعات، ١٧/٨/١٣٦١، ص٢، قرارگاه مرکزی کربلا.
[٧] مأخذ ١١، بخش دوم، صص ٢١ و ٢٥.
[٨] مأخذ ١٠ ص١١٩.