روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ٢١٦ - روزشمارجنگ سه شنبه ١١ آبان ١٣٦١ ١٥ محرم ١٤٠٣ ٢ نوامبر ١٩٨٢
به اجرای بخشی از مأموریت خود در شب اول شدند.
ساعت ٧:٣٠ صبح که از شدت و سرعت آب رودخانة "دویرج" کاسته شد، به نیروهای محور٢ و ٣ که آن سوی رودخانه مانده و موفق به پیشروی نشده بودند، دستور عقب نشینی داده شد و تعدادی از نیروهایی که مجروح نبودند، موفق به بازگشت از آن سوی رودخانه شدند. درنهایت، تیپ١٤ امام حسین(ع) فقط در محور اول، حدود ٦٠ درصد از اهداف خود را تصرف و تأمین کرد و در دو محور دیگر، توفیقی به دست نیاورد. حضور هوانیروز پس از روشنایی هوا در محور چم سری و انتقال یک گردان از تیپ امام سجاد(ع) به عنوان احتیاط این محور و حمل مهمات و غذا و انتقال شهدا و مجروحان، موجب بهبود وضعیت تدارک[١] نیروهای محور تیپ١٧ علی بن ابیطالب(ع) و تیپ١٤ امام حسین(ع) و کاهش فشار بر باقیماندة نیروهای محور٢ و ٣ این قرارگاه شد که موفق به پیشروی نشده و در آن سوی رودخانه مانده بودند.[٢]
به طورکلی تا ساعت ٦ صبح، اهداف اصلی موردنظر در مرحلة اول عملیات تصرف شد، اما موضوع مهم و نگران کننده، امکان رخنة دشمن بود که به دلیل الحاق نکردن نیروهای هم جوار وجود داشت. همچنین تأمین نشدن جناح چپ عملیات و امکان پاتک دشمن از این جناح، منطقة عملیاتی را تهدید می کرد. منطقة عملیاتی قائم٣ (تیپ١٧ و تیپ١ از لشکر٢١ حمزه) نیز به دلیل پاک سازی ناقص، ناامن بود و عراق با یک گردان پیاده و زرهی، جادة شنی نهرعنبر - چم سری را تهدید می کرد و آن را زیر آتش مستقیم خود قرار داده بود. محل استقرار این گردان عراقی، بخشی از دامنة ارتفاعات٤٠٠ بود که از اهداف گردان های محور٢ قرارگاه قائم٣ محسوب می شد. این گردان ها به دلیل تأخیر در عبور از چم سری و دیررسیدن به منطقه، موفق به تصرف این بخش از ارتفاع ٤٠٠ نشده و در پایین ارتفاعات مستقر بودند.
در این مرحله از عملیات، با تأکیدهای فرماندهی لشکر فتح، یگان های این قرارگاه در روز، ارتفاعات ٣٠٠ و ٤٠٠ را تصرف کردند و دشمن نیز در سمت چپ ارتفاعات حمرین به طرف جنوب، از ارتفاع ٢٠٠ تا جادة چم سری - شرهانی، گسترش یافت. هرچند با هدایت فرماندهی عملیات و تلاش یگان های حاضر در منطقه، رخنه های موجود بین نیروها پوشانده شد، عراق در محدوده ای به عرض ٤ کیلومتر که شمال آن، ارتفاعات ٢٠٠ روی جادة شنی شرهانی - نهرعنبر و جنوب آن، جادة شرهانی - چم سری بود، با اتکا به عقبة سه راهی شرهانی - زبیدات حضور داشت.[٣]
[١] نیروهای مهندسی، مرکب از نیروهای واحد مهندسی رزمی سپاه و جهادسازندگی، درپی بارندگی ساعت های قبل از عملیات و تغییر در مسیر عبور و محورهای عملیاتی، بلافاصله پس از آغاز پیشروی نیروها وارد منطقه شدند و پس از تأمین هر بخش از منطقة عملیاتی، اقدام به احداث جادة تدارکاتی تعجیلی برای تأمین و تدارک خطوط و حمل مجروح کردند. اقدامات این نیروها در تثبیت خطوط پدافندی کاملاً مشهود بود. مجموع جاده های احداثی مهندسی بعد از آغاز عملیات، ٣٧ کیلومتر بود. (روزنامة کیهان،١٧/٨/١٣٦١، ص٤.)
[٢] مأخذ ٦، بخش دوم، صص ١٥ و ١٦؛ و - مأخذ ١، بخش دوم، ص٤.
[٣] سند شماره ٧٣ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: عملیات محرم، گزارش راوی قرارگاه لشکر٣ صاحب الزمان(عج)، (راوی: محسن رخصت طلب)، ص١٦.