میلیارد پوند می شد. صادرات مهندسی آلمان به عراق در سال ١٩٨١ تقریباً به دو برابر افزایش یافت. ازجمله پروژه های عظیم عراق که آلمان غربی در آنها سهیم است، سد هیدروالکتریکی موصل، فرودگاه بصره، پروژه های راه سازی و... می باشد. قرارداد ٣٠٠ میلیون پوندی سد موصل با شرکت کروپ (دو سهام دار عمده آن بنیاد کروپ و دولت ایران هستند) منعقد شد. هرگونه تغییر سیاسی و اقتصادی به طور جدی بر فرانسه نیز تأثیر خواهد گذاشت. عراق پنجمین مشتری تجاری بزرگ فرانسه در خارج از اروپا و امریکا محسوب می شود. به هنگام دیدار وزیر تجارت خارجی دولت سوسیالیست فرانسه از عراق، قراردادهای مهمی بین دو کشور منعقد گردید. پس از این دیدار، قرارداد ٤٠٠ میلیون پوندی برای خرید توپخانه بین دو کشور امضا شد. عراق همچنین ٦٠ فروند میراژ از فرانسه خریداری کرد. درضمن، دولت فرانسه به بغداد اطمینان داده که در آینده نیز حاضر است معاملات نظامی جدیدی را با این کشور منعقد کند. عراقی ها اخیراً برای دفع حمله ایران از میراژهای ٢٠٠٠ و موشک های اگزوسه ام ٢٩ استفاده کردند. به علاوه فرانسه مشغول بازسازی رآکتور عراقی نیز می باشد. پروژه های ساختمانی، عراق را به یکی از مشتریان برجسته ژاپن درزمینة صنایع ساختمانی تبدیل کرده است. در سال گذشته، عراق قراردادهایی به ارزش ٢٧٥ میلیون پوند با ژاپن منعقد کرد، ولی روابط تجاری دو کشور درحال حاضر دچار مشکلاتی شده است. ژاپن در اواسط دهة هفتاد اعتباری معادل ٤/١ میلیارد پوند به دولت عراق داد.

دولت عراق - که تا چندی پیش از این اعتبار استفاده زیادی نکرده بود - درنتیجه فشارهای ناشی از مخارج جنگی خواست از آن استفاده کند، لکن به نظر می رسد که دولت ژاپن درنتیجه وقایع جنگ تمایلی به اعطای چنین وامی ندارد. صادرات انگلیس به عراق در سال ١٩٨١ دو برابر افزایش یافت. در این سال انگلیس ٦٥٠١ میلیون پوند کالا به عراق صادر کرد. در سه ماهه اول سال ١٩٨٢، صادرات این کشور به عراق ٦/١٩١ میلیون پوند شد، لکن ارقام صادرات انگلیس در ماه های اخیر تنزل کرده که این نشانگر اوضاع بد اقتصادی عراق است. ایتالیا نیز از بازار عراق سهم جالب توجهی می برد. صادرات ایتالیا در سال ١٩٨١ به ٦٤٠ میلیون پوند رسید، ولی ارقام ماه های اخیر کاهش صادرات ایتالیا را نشان می دهد. درهرحال، ایتالیا قراردادی به ارزش ٨/١ میلیارد پوند برای صدور ١١ کشتی جنگی به عراق با این کشور منعقد کرده است. به علاوه، ایتالیایی ها پروژه های ساختمانی به ارزش ٦٥٠ میلیون پوند نیز در دست اجرا دارند. در سه سال گذشته، فروش کالای امریکایی به عراق به سرعت رشد کرد. صادرات امریکا به عراق در سال ١٩٨١ بالغ بر ٩١٤ میلیون پوند بود، لکن در پنج ماهة اول سال جاری، صادرات امریکا در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته تنزل کرد (سال ١٩٨١، ٣٦٦ میلیون پوند درحالی که در سال ١٩٨٢ تا ٢٨٤ میلیون پوند تنزل کرد). در ماه آوریل سال جاری، نام عراق از لیست کشورهایی که از تروریسم بین المللی حمایت می کنند، حذف شد و این راه را برای فروش هواپیماهای مسافربری ساخت بوئینگ و لاکهید به عراق باز کرد. ارقام مربوط به تجارت امریکا با عراق منعکس کننده نفوذ امریکا در عراق و یا حمایتش از حزب بعث نمی باشد، زیرا اکثر قراردادها ازطریق دوستان امریکا در اردن، سودان، مصر و عربستان با عراق منعقد شد. کشورهای فوق و سایر کشورهای عربی خلیج فارس در سال های ٨٠ - ٨١ مجموعاً ٣٠ میلیارد دلار وام بدون بهره و یا به عبارت بهتر هدیه به عراق دادند. در شش ماهه اول سال ١٩٨٢ نیز ١١ میلیارد پوند به عراق وام داده شد.

دورنمای آینده

کشورهای غربی علی رغم تنزل ارقام تجاری توانستند جای پای محکمی در عراق به دست آورند. اگر صدام بتواند از بحران فعلی - که از مشکلات جنگی ناشی می شود - خود را نجات دهد و یا اگر شخص دیگری که طرف دار غرب باشد، جای وی را بگیرد، غرب می تواند بازاری را داشته باشد که حتی بیش از گذشته به اعتبار و توجه غرب وابسته خواهد بود. در اوایل جنگ، نیروی هوایی فعال ایران توانست اکثر پروژه های مهم صنعتی را که قبل و یا در طی برنامه توسعه ١٤ ساله (٦٧ - ١٩٨٠) با هزینه ای معادل ٥٠ میلیارد دلار تکمیل شده بود، ویران کند. به علاوه، ایران و عراق هر دو مجبورند برای ترمیم تأسیسات نفتی به غرب و ژاپن روی آورند. جنگ همچنین نشان داد که کشتیرانی و عبور و مرور تانکرهای نفت از تنگه هرمز می تواند آسیب پذیر باشد. اعتقاد بر این است که هر دو کشور متخاصم و سایر کشورهای خلیج فارس در فکر راه دیگری هستند؛ دسترسی به مدیترانه ازطریق ترکیه و دریای سرخ ازطریق عربستان. به اجرا درآمدن چنین فکری به سرمایه گذاری عظیم درزمینه شبکه لوله های نفتی نیاز دارد. درجه و میزان ارتباط ایران با غرب به نتیجه بحث های اخیر در کادر رهبری ایران بستگی دارد. و همه چیز بستگی به نتیجه جنگ با عراق