ایجاد کرده است. این کمبود وقتی به خوبی احساس می شود که خود رژیم صدام اعتراف کرد که از کارگران خارجی استفاده می کند. صباح گچاچی از مشاورین وزارت برنامه ریزی رژیم صدام، در اردیبهشت ماه ٦١ گفت: درحال حاضر، ٢ میلیون نیروی کار خارجی در عراق به سر می برد که ٥/١ میلیون آنها عرب بوده و از این میان یک میلیون مصری هستند.

و اما ضربه دوم اقتصادی که حملات ایران بر اقتصاد عراق وارد ساخت، سیل تجهیزات نظامی وسیعی بود که توسط سپاه ایران، منهدم یا به غنیمت گرفته می شد، توجه به تعداد عملیات های گسترده از مهر سال ٦٠، به خوبی روشن می سازد تا چه اندازه ازدست رفتن وسایل، خرج بر عهدة رژیم صدام گذاشته است، به طوری که بنابر گزارش مجله میدل ایست، تنها خرید اسلحه از فرانسه که تا سه ماه اول سال ٨٢، ١٢ میلیارد فرانک بود، به ٢٠ تا ٣٠ میلیارد فرانک رسید. این خریدهای مداوم سبب شد که با همه کمک های مرتجعین عرب، ذخیره ارزی عراق از ٣٠ میلیارد دلار به کمتر از ٦ میلیارد دلار رسید، کشور در آستانه سقوط قرار گرفت. از اردیبهشت سال ٦١، اخبار بسیار زیادی دال بر کاهش مخارج عمرانی ازطرف رژیم منتشر شد و فرار سرمایه ها از عراق به شدت آغاز گردید، اوضاع اقتصادی عراق در چند ماه اخیر تا بدانجا وخیم گردید که کسری بودجه این کشور به ٨ میلیارد و ٥٠٠ میلیون دلار رسید و تورم به میزان بسیار زیادی افزایش یافت. خصوصاً آنکه دولت کویت، یکی از تأمین کنندگان اصلی مخارج عراق، به دلیل موقعیت بد بازار سهامش و کسری بودجه ناگزیر گردیده بود تا از پرداخت های بی رویة وام به دولت بعثی بکاهد. بدین ترتیب، موقعیت اقتصادی صدام هرلحظه وخیم تر می شد.

حمله اخیر ایران و نفوذ تا عمق ١٠ کیلومتری در خاک عراق، به یکباره پس از مدت ها، که رادیوهای غربی، شعار قدرت عراق را در دفاع از مرزهایش می دادند، ضربات عظیمی را به وی وارد آورد تا آنجا که بنابه گفته حجت الاسلام هاشمی رفسنجانی، تنها غنائم سالم به دست آمده، به ١ میلیارد دلار بالغ می شود. ضربه های اقتصادی اخیر، در کنار آینده بسیار مبهم سیاسی صدام، که دیگر در سقوط وی شکی باقی نگذاشته است، وسایلی را فراهم نمود که حتی وام دهندگان اصلی چون بانک های غربی و بعضی دول عربی نیز در روند خود شک کنند.

به هرحال، اقتصاد عراق تا بدانجا ورشکسته شده که جدیداً صدام تقاضای ٣٥ میلیارد دلار وام از شورای همکاری خلیج فارس و ٥٠٠ میلیون دلار دیگر از بانک های غربی نموده است. با این بررسی، به خوبی روشن می شود که تهاجم صدام به ایران، تا چه اندازه بنیة اقتصادی عراق را از میان برده و قرض هایی را بر گردن این کشور مستولی ساخته است که مردم عراق سال ها باید طعم تلخ آن را پذیرا شوند و سقوط ارزش دینار عراقی از اولین اثرات آن است.[١]

[١] مأخذ ٢١، بخش دوم، صص ١٢ و ١٣، واحد مرکزی خبر.