رساله نفس - ابن سينا - الصفحة ٩ - باب اول «در بيان حد نفس»
خوانند (شايد كه وى را قوت نيز خوانند و شايد كه وى را صورت خوانند و) [١] شايد كه «وى را» [٢] كمال خوانند، «و اين هر نامى بسبب اضافتى است بچيز ديگر» [٣].
امّا قوت خواندن «بدان سبب شايد بود كه از وى افعال در وجود مىآيد» [٤]. و امّا صورت خواندن «بدان سبب شايد كه» [٥] مادّتى بفعل در وجود آيد بنفس. و امّا كمال خواندن «بدان سبب شايد كه» [٦] معنى جنس نوع مىشود بوجود نفس. (و) [٧] لكن اگر ما خواهيم كه حدّ نفس كنيم، «كمال اوليتر باشد» [٨] در حدّ «و رسم او» [٩] از معانى ديگر، براى آنكه نام قوت كه بر نفس افتد، از دو جهت افتد: يكى (آنكه) [١٠] از جهت فعلى كه «ازو» [١١] پديد آيد و «ديگر انفعالى كه در وى» [١٢] پديد آيد. و
[١] از اصل نسخه متن ساقط شده و در نسخ ديگر هست- ف: شايد كه او را قوت خوانند و شايد كه او را صورت خوانند و.
[٢] - ف: او را- ح ندارد.
[٣] - س آ: و هر نامى بصفت اضافتى بچيز ديگر- ح ل م د: و هر يك ازين نامها بسبب اضافه بچيزى ديگر باشد- ف: و اين هر سه نام او را بسبب اضافتست بچيز ديگر.
[٤] - ف: اما آنك قوتش خوانند بحكم آنست كه ازو فعل در وجود آيد- نسخ ديگر:
شايد بحكم آنكه از آن فعلى در وجود مىآيد.
[٥] - ف: و اما آنكه صورتش خوانند بحكم آنست كه بسبب او مادتى در وجود مىآيد- نسخ ديگر: (شايد) بحكم آنكه ازو.
[٦] - ف: و اما آنكه كمالش خوانند بحكم آنست كه- نسخ ديگر: شايد بحكم آنكه.
[٧] - نسخ ديگر افزوده.
[٨] - س آ: كمال اوّلى كه- ل م د: اولىتر آنكه كمال- ح ف: كمال اوليتر كه.
[٩] - ف: او- آس م د ل ح: در حد.
[١٠] - ل د م ح افزوده.
[١١] - ف: ازو آيد- ح: ازو- ل د م: از آن.
[١٢] - ف: و ديگر از جهت افعال كه درو- نسخ ديگر: و يكى (آنكه) از جهت انفعالى كه در «وى»- ح: و يكى آنكه از جهت انفعال كه درو.