رساله نفس - ابن سينا - الصفحة ٢٠ - باب «دوّم» در بيان قوتهاء نفس

نكند، و بعضى ادراك اوّل كند، و بعضى ادراك ثانى كند.

و فرق ميان ادراك صورت و [ميان‌] [١] ادراك معنى آنست كه صورت را حسّ ظاهر دريابد [و نفس نيز دريابد] [٢] از حسّ ظاهر، چون صورت گرگ كه گوسفند، «انرا دريابد بحسّ ظاهر و نفس» [٣] وى هم دريابد. و معنى آن باشد كه نفس دريابد و حسّ ظاهر را «در» [٤] آن «هيچ نصيبى نباشد» [٥]، چون معنى كه در گرگ است كه واجب كند كه «گوسفند از وى» [٦] بگريزد.

و فرق ميان ادراك با فعل و (ميان) [٧] ادراك بى‌فعل آنست كه بعضى قوتهاء باطن ادراك [كند] [٨] و تركيب «كند صور و معانى را با يكديگر و از يكديگر تفصيل كند» [٩]، و بعضى ادراك (كند) [١٠] و (در) [١١] آنچه «دريابد اين فعل نكند» [١٢].

[١] - ف ح م د ل ندارد

[٢] - از ف ساقط شده- ح م د ل: و نفس نيز دريابد بيرون.

[٣] - ف: او را بحس ظاهر دريابد.

[٤] - ح ل د م: اندر.

[٥] - ف: نصيبى نبود- ح آ م د ل: نصيبى نباشد.

[٦] - س ح: گوسفند از وى- آ: گوسفند از او.

[٧] - ل س افزوده.

[٨] - ل د م ندارد- ف: كنند.

[٩] - س آ: صور و معانى با يكديگر بكند و تفصيل از يكديگر بكند- ل د م ح:

و تفصيل كند صور و معانى را با يكديگر و از يكديگر- ف: كنند صورت معانى را با يكديگر و تفصيل كنند از يكديگر.

[١٠] - نسخ ديگر افزوده- ف: كنند.

[١١] - نسخ ديگر افزوده.

[١٢] - ف-: يابند اين فعل كنند.