رساله نفس - ابن سينا - الصفحة ٧٣ - باب چهاردهم در غايت رتبتى كه در حق نفس مردم ممكن باشد از شرف درين عالم

شخصى» [١] باشد كه همه «معلومات» [٢] بحدس دريابد بر طريق [قياس و] [٣] حدّ اوسط. «و نيز باشد كه نفس را بتعليم هيج حاجت نيايد» [٤] در تحصيل علم. و اين غايت [رتبت‌] [٥] عقل نظرى باشد در حق مردم. و معلوم «است از» [٦] فصول متقدم كه نفس مردم جوهرى است مفارق (از مادّت) [٧] و آن اتصال كه ببدن دارد، اتصال تدبير «است و سياستى، و چون در نفس صورتى پديد آيد از جرأتى» [٨] يا از «حركتى بعضى» [٩] از اعضا (مثلا) [١٠] چون «صورتى كه» [١١] از آن «عصب بجنبد» [١٢]، پس «در تن از آن‌

[١] - م د: كمال كه شخص- س آ: زيادت كه شخصى.

[٢] - جز س آ در نسخ ديگر، معقولات.

[٣] - در م د ح نيست.

[٤] - س آ: و آن نفس نبى باشد كه وى را بتعليم حاجت نيفتد- ف: و باشد كه نيز چنين كس را بتعليم هيچ حاجت نيفتد- م د ح ل، و باشد كه اين چنين نفس را بتعليم حاجت نيفتد.

[٥] - م د ندارد.

[٦] - ف: شده است از- ف: شده است در- س آ: است در.

[٧] - نسخ ديگر افزوده.

[٨] - م د ح ف: است و سياست كه چون در نفس صورتى حاصل شود از حرارتى- س آ: و سياست و چون در نفس صورتى پديد آيد باشد كه از آن صورت اثرى طبيعى در بدن پديد آيد از حرارتى- در نسخه بدل اصل متن: خرابى- ظاهرا حرارتى درست است.

[٩] - س آ: حركت بعضى- م د: حركتى در بعضى- ف: حركتى.

[١٠] - نسخ ديگر افزوده.

[١١] - ف: صورتى- ح: صورت كه.

[١٢] - س آ: غضب از آن بجنبد- در نسخه‌هاى ديگر: غضب در حركت آيد- ظاهرا صحيح همين طور است چنان كه در كتاب معاد: «و الصورة الغضبيه التي ترتسم فى الخيال».