و تعادل خود را از دست مى‌دهند به اعتبار آن كه نعمت هم به تحميل و خويشتن دارى نياز دارد شايد به همان اندازه يا حتّى بيشتر از آن كه نزول بلايا و مصيبتها به اين تحمّل نيازمند است.

ايجاد چنين گريزى در سياق آيه‌اى كه بدون آن هم روانى و زبان آورى خود را دارد به هدف بيان حقيقتى علمى در لابلاى ارشادات روحى صورت مى‌پذيرد كه مقصود آن تنها به كار گرفتن اين حقيقت علمى در خدمت تزكيه نيست، بلكه بيان آن را براى مردم نيز هدف خود مى‌داند.

ب- اسلوب و شيوه‌اى تربيتى كه قرآن در تزكيه نفس از آن پيروى مى‌كند اسلوبى است ذاتاً علمى، اسلوبى مرحله‌اى كه متناسب با هيجانات عاطفى و ارشاد فكرى و انگيزه ايمانى، مراحل تزكيه را پى مى‌گيرد، اسلوبى كه مهارت كامل، انديشه به كار گرفته شده را با هدف مورد نظر پيوند مى‌دهد.

در يك سخن، بشريت قرنهاست مى‌كوشد تا شيوه‌هايى علمى براى تربيت بنيان نهد ولى قرآن در به كارگيرى اين شيوه‌ها و جز آن- كه بيانش به طول مى‌انجامد- گوى سبقت را از همه بشريت ربوده است. اين سخن ما را به دو حقيقت مى‌رساند:

١- ما مى‌توانيم از راه تتبّع شيوه‌هاى قرآنى آن هم آيه به آيه و موضوع به موضوع نسبت به شيوه‌هاى علمى صحيحتر آگاهى حاصل كنيم.