گاهى ما به يك انديشه معتقد مى‌شويم و آن را حقّ مى‌پنداريم ولى به محض آن كه دلايل اين انديشه را با موارد مشابه مقايسه مى‌كنيم يا آن را از شريطى كه محيط بر آن است مجرّد مى‌سازيم مشاهده مى‌كنيم كه اين انديشه در هوا بخار مى‌شود و اين خود دليل اهمّيت مقايسه با ملاكهاى عقلى در همه ابعاد زندگى خصوصى ماست.

حال فرض كنيم انسان اين ملاكها را در اختيار نداشته باشد آيا در اين هنگام مى‌توان به چيزى معتقد شد و آيا مى‌توان دريافتهاى برخى از احساسات يا همه احساسات را ثابت كرد؟ انسان به چه وسيله به ضرورت احساس و صحّت آن و مقايسه آن و جستجو پيرامون موارد مشابه آن راه مى‌يابد؟ با عقل است كه مى‌توان به چنين امورى دست يافت.

انسان، طبيعت، عقل و اراده‌

شناخت انسان آغاز زنجيره آموخته‌هاى فرهنگى است پس شناخت گرايشهاى انسان و نيروهاى فكرى او موضوع روانشناسى را تشكيل مى‌دهد. و اگر همه اين امور را با ميزان فعاليّتهاى او براى برآوردن اين فعاليتها در رابطه بدانيم موضوع علم اقتصاد را بيان داشته‌ايم و هرگاه از مجموعه افراد- گرايشها و تواناييهاى ايشان-